| Question | Answer |
| Meest voorkomende oorzaak vulvuvaginitis? | bacteriële vaginosis (22-50%), vulvovaginale candidiasis (17-39%) en trichomoniasis (4-35%) |
| Amine whiff test? | Vaginale pH test
Normale pH= 3.5-4.7 |
| Trichomonale vulvovaginitis | -T. Vaginalis
-Seksueel overdraagbaar, zwembaden
-Associatie met PID, endometriose, infertiliteit, vroeggeboortes
-Jeuk, branderigheid, dysurie, geelgroene afscheiding (vaak echter asymptomatisch)
-B: orale metronidazole of tinidazole |
| Candidiasis | -Jeuk, branderigheid, dikke, witte afscheiding
-Microscopie: schimmeldraden
-B: invaginale synthetische imidazol of orale fluconazol |
| Hepatitis B | -Via bloed, sperma en vaginaal vocht
-Moeder>kind
-2-3 maand incubatietijd
-Vaak asymptomatisch, hepatitis, levercirrose, levercelcarcinoom
-Serologie 3 maand |
| Syfilis | -Treponema pallidum
-SOA, moeder>kind (screening)
-10-90 incubatiedagen
-1e stadium: pijnloos ulcus
-2e stadium: huidafwijkingen
-3e stadium: orgaanlues (2-30j)
-Vatbaar voor HIV!
-Serologie + NAAT/PCR 3 maand
-B: Benzathinebenzylpenicilline |
| HIV | -Bloed, sperma, vaginaal vocht
-Moeder>kind
-Max 3 maand incubatietijd
-Griepklachten > asymptomatische fase
-Serologie 3 maand |
| Chlamydia | -Slijm, genito-genitaal, -anaal
-M>kind
-1-3 week
-Vrouw: urethritis, cervicitis, contactbloedingen, intermenstrueel
-Man: urethritis
-NAAT/PCR 3 week
!PID, fertiliteitsproblemen, epididymitis
!neonaat: conjuctivitis, pneumonie
B: azitromycine |
| Gonorroe | -Man>vrouw groter dan andersom
-Incubatie: 2-14 dagen (gem. 8)
-Vrouw: urethritis, cervicitis (geelgroen)
-Man: urethritis
-NAAT/PCR of kweek 3 week
-B: ceftriaxon |
| Herpes genitalis | -HPV type 1 en 2
-Moeder>kind
-Incu: 2-12 dagen
-Profomale fase: koorts, malaise, spierpijn
-Vrouw: pijn, jeuk, dysurie, fluor
-Man: urethritis, balanitis
-Na 1 week: Blaasjes met helder vocht
-Levenslang!
!herpes neonatorum
-B: valaciclovir |
| Gardenerella (bacteriële vaginose) | -Prevalentie: 45%
-Onaangename geur, pH >4.5
-Homogene witgrijze fluor, dun van textuur
-Clue cells
-B: Metronidazol of clindamycine |
| Vulvitis bij kinderen | -Erytheem en ontsteking van de vaginale mucosa
-Gekleurde afscheiding
-Meisjes: 2-9 jaar (hogere pH door <oestrogeen).
-Indien infectieuze oorzaak: H. influenzae groep A hemolytische streptokok. Chlamydia wijst op seksueel misbruik.
B: miconazolcreme |
| Polycysteus ovariumsyndroom (PCOS) (1 op de 5 vrouwen): kenmerken, klachten, behandeling | -Meest voorkomende oorzaak van excessieve androgenen en hirsutisme
-Multipele smalle cystes i/d ovaria
-Toename LH:FSH ratio
-K: oligomenorroe, amenorroe, acne, infertiliteit, virilisatie, androgene alopecia, overgewicht, acanthosis nigricans |
| PID (salpingitis of adnexitis) | -Ontsteking kleine bekken
-C. trachomatis en N. Gonorrhoeae
-R: eerdere PID, soa
-K: Pijn in de onderbuik
-B: ofloxacine en metronidazol |
| Ovariumcarcinoom: oorzaken, risicofactoren en kenmerken | -O: 18-24% door BRCA1 of BRCA2, Peutz-Jeghers syndroom, Lynch syndroom
-R: vroege menarche, nullipariteit, late menopauze. >R bij multipariteit, borstvoeding en ligatie van de tuba uterina. OAC zorgen voor <30-50%
-90% epitheliaal |
| Cervixcarcinoom: kenmerken | -Plaveiselcelcarcinoom (75-80%): hr-HPV-infectie (soa). CIN>kanker
-Adenocarcinoom (20-25%): hr-HPV-infectie kolomepitheel. ACIS>kanker
-Adenosquaam carcinoom (<5%)
In NL veroorzaken HPV 16 en 18 70% van alle cervixcarcinomen
!!Roken |
| Endometriumcarcinoom type 1 | Meest voorkomend(80%)
Overgwicht, DM, HT, >oestrogeen en infertiliteit
Mutatie PTEN. PI3K/AKT verhoogt het vermogen van de oestrogeenreceptor om de expressie aan te zetten van targetgenen >endometriumhyperplasie> hyperplasie met atypische cellen |
| Adrenogenitaal syndroom | Enzymdefect (21-hydroxylase) door mutatie CP21A2 gen
Hormoonproductie bijnierschors: geen cortisol en aldosteron (soms) productie
<Negatieve terugkoppeling van cortisol, zal ACTH (hypofyse), de bijnieren blijven stimuleren >hyperplasie>>androgenen |
| Stoornissen bij anorexia nervosa | -Hypothalame dysfunctie > hypogonadotroop hypogonadisme
-Geen cyclus, androgenen worden niet omgezet tot oestrogenen door tekort aan vetweefsel |
| Hormoonsuppletie na verwijdering ovaria | Oestrogenen:bij postmeno. vermindering vasomotorische en urogenitale klachten postmeno en preventie verlies botmassa
Progestagenen: remmen de door oestrogenen gestimuleerde endometriumproliferatie, verlaging risico endometriumhyperplasie en -carcinoom |
| Uterus myomatosus (vleesbomen/leiomyomen) | -25% alle >30j
-Groei is afhankleijk van oestrogenen(regressie menopauzaal)
-K: Asymp, menorragie, metrorragie, fluor, onderbuikspijn, druk omliggende organen
-B: bij menorragie NSAID's, anti-conceptie, chirurg
!0.1%=myosarcoom(snelgroeiend, postmeno) |
| Endometriose (7-10% alle vrouwen): kenmerken, diagnose, klachten | -extra-uterien baarmoederslijmvlies
-Vaak op vruchtbare leeftijd
-Retro-flexed uterus
-Vaak op ovaria, bilateraal
-K: asymp, progressieve dysmenorroe en dyspareunie
-D: biopt, serum CA-125
!Infertiliteit (geen directe oorzaak-gevolg) |
| Endometriose: pathogenese theorieën? | Sampson theory: Directe implantatie van endometriale cellen t.g.v. retrograde menstruatie
Halban theory: Vasculaire en lymfatische verspreiding van endometriale cellen
Meyer theory: Coelomische metaplasie van multipotente cellen in de peritoneale holte |
| Endometriose: behandeling | -Expectatief
-OAC + NSAID (1e keus)
-Danazol = steroidhormoon (remt LH en FSH afgifte). Veel bijwerkingen.
GnRH agonisten= Lijkt op danazol, minder bijwerkingen
-Chirurgie conservatief
-Chirurgie extirpatie |
| Ovariële disfunctie | Ovariële disfunctie treedt op wanneer de ovariële follikels opraken of ‘resistent’ worden voor
stimulatie door FSH en LH. |
| Hypothalamus-hypofyse disfunctie | GnRH wordt in ‘golven’ door de hypothalamus afgegeven> afgifte van FSH en LH. Wanneer de secretie van GnRH is verstoord wordt dus ook de afgifte van FSH en LH niet gestimuleerd>geen folliculogenese> geen ovulatie, corpus luteum en menstruatie |
| PCOS: behandeling | OAC, afvallen, clomifeencitraat, exogene gonadotrofinen, aromatase inhibitoren, insuline sensitizers |
| Hyperthecosis | -Ernstige vorm van PCOS
-De androsteendion productie is zo groot dat de testosteronconcentratie virilisatie veroorzaakt
-K: kaal worden, vergroting clitoris, zwaardere stem, remodeling arm-schouderregio |
| Ovariumcarcinoom: klachten | -Vroeg= asymp
-Laat= opgeblazen gevoel, ongemakkelijk gevoel en pijn n de bekken, verminderde eetlust en urinewegproblemen |
| Ovariumcarcinoom: diagnose | -RMI
-CA125
-Biopt
Bij vermoeden non-epitheliale ovariumcarcinoom moet ook het serum humaan choriongonadotrofine en α- fetoproteïne bepaald worden. Inhibine wordt gesecreteerd door de granulosa celtumoren en is een handige marker voor deze aandoening. |
| Ovariumcarcinoom: behandeling | -Epitheliaal= chirugisch (vroeg), chirurgie+chemo(gevorderd), chemo (recidiverend), palliatief
-Niet-epitheliaal= chirurgie+chemo |
| Endometriumcarcinoom type 2 (sereuze carcinoom) | Vaak op iets hogere leeftijd
Endometriale atrofie
Slecht gedifferentieerd
TP53 mutatie
Uitzaaiing via lymfe >peritoneum |
| Ovariumcarcinoom: Sereus | -Benigne (60%): Bilateraal, Glad van oppervlak en gevuld met helder vloeistof
-Borderline (10-15%): Bilateraal, glad opervlak, vergrote pseudo-gestratificeerde kernen
-Maligne (10-15%): Laaggradige en hooggradige carcinomen, lage differentiatie |
| Ovariumcarcinoom: Slijmerig | -Benigne: Grote unilaterale cysten, dunwandig en vezelig;
-Borderline: Eenzijdig of bilateraal indien uitgezaaid, tot 50 cm groot, gevuld met slijmvlies, villiform papillair kenmerk
-Maligne: Eenzijdige, vaste, cystische massa met papillaire kenmerken |
| Ovariumcarcinoom: Endometrioide | -Beningne endometrioide: Cystisch endometrioom of cystadenomen;
-Borderline-endometrioide: Zeldzaam;
-Maligne endometrioide: Bilateraal, tot 15 cm groot, bast/cystic met bloed, cribriform projecties, overvolle klierstructuren en grote kernen |
| Ovariumcarcinoom: kiemcel (niet-epitheliaal) | -Benigne: Volwassen teratomen, gevuld met talg en haar
-Maligne: Ontstaan door onvolwassen of neuroectodermale weefsels
-Dysgerminoom: Primitieve kiemtumoren zonder differentiatie, veel voorkomend bij jonger vrouwen, tumoren zijn tot 10 cm groot |
| Cervixcarcinoom: klachten | -Vroeg=geen
-Gevorderd= abnormale vaginale bloedingen, afscheiding en bekkenpijn.
Tumorgroei in aangrenzende organen kan leiden tot dysurie, incontinentie, ontlastingsproblemen, pijn in het bekken, de rug en billen of gerefereerde pijn in de benen. |
| Cervixcarcinoom: diagnose | -Het tumormarker plaveiselcarcinogeen kanker (SCC) wordt soms bepaald in het geval van plaveiselcelcarcinoom en CA125 voor adenocarcinoom.
-FIGO stadiering |
| Cervixcarcinoom: metastase | Voornamelijk via de lymfesysteem van het parametrium naar de iliacale en obturator-knooppunten
Hematologische verspreiding: naar de longen of bot, bij >FIGO-stadia
Lokaal: blaas, het rectum, de vagina en het parametrium groeien |
| Adrenogenitaal syndroom: klachten | -Meisjes: hirsutisme, vroege groeispurt, vroeg sluiten groeischijven (kind blijft klein).
-fertiliteitsproblemen, virilisatie, acne, hirsutisme, alopecia,
seksuele stoornissen
Screening: hielprik |
| Adrenogenitaal syndroom: behandeling | Glucocorticoïd- en mineralocorticoïdmedicijnen (suppletie cortisol en aldosteron)
Complicatie: addisoncrisis |
| Kans op zwangerschap | Na 12 maanden onbeschermde seks= 80% zwanger (vrouw <40 jaar is).
Na 12+36 maanden: 50%.
Het cumulatieve percentage is dus 90%.
Hierna geen zwangerschap dan is het waarschijnlijk dat de infertiliteit zal blijven bestaan zonder medische interventie. |
| Wat is oligo-ovulatie? | Sporadische en onvoorspelbare ovulatie.
Onderliggende oorzaak:
-PCOS
-Schildklierproblemen
-Hyperprolactinemie |
| Wat is anovulatie? | Afwezigheid eiersprong
Onderliggende oorzaak:
-PCOS
-Schildklierproblemen
-Hyperprolactinemie |
| Azoöspermie | volledige afwezigheid van zaadcellen (sparmatozoa) |
| Oligospermie | te weinig zaadcellen |
| Asthenospermie | onvoldoende beweeglijkheid van de zaadcellen |
| Teratospermie | afwijkende vorm van de zaadcellen |
| Definitie menopauze | Periode van amenorroe van 1 jaar |
