| Question | Answer |
| Elementy Centralnej Sieci Autonomicznej - kresomózgowie i międzymózgowie | Kora wyspy i kora przedczołowa przyśrodkowa
Jądro środkowe ciała migdałowatego
Jądro łożyskowe prążka krańcowego
Podwzgórze |
| Elementy Centralnej Sieci Autonomicznej - pień mózgu | Substancja szara okołowodociągowa śródmózgowia
Okołoramieniowa okolica Kölliker-Fusego w moście
Jądro pasma samotnego
Pośrednia strefa tworu siatkowatego rdzenia przedłużonego ,
szczególnie struktury brzuszno-boczne rdzenia przedłużonego |
| Kora wyspy i kora przedczołowa przyśrodkowa | Wysoki poziom sterowania czynnością autonomiczną |
| Jądro środkowe ciała migdałowatego
Jądro łożyskowe prążka krańcowego
(tzw. jądra migdałowate ; układ limbiczny) | Istotne dla ekspresji autonomicznej stanów emocjonalnych; integracja odpowiedzi autonomicznej z emocjami. |
| Podwzgórze - Jądro przykomorowe (PVN), okolica
podwzgórzowa boczna oraz jądro grzbietowo-przyśrodkowe podwzgórza | Integracja układu autonomicznego z endokrynnym . Homeostaza.
Inicjują i koordynują odpowiedzi autonomiczne ,
neuroendokrynne i behawioralne
Krytycznie ważne dla zachowania homeostazy i dla odpowiedzi na stres |
| Istota szara okołowodociągowa śródmózgowia | Czucie bólu
Stres, agresja, popęd płciowy |
| Kora wyspy | Czucie trzewne pierwszorzędowe
Odruchy z przewodu pokarmowego
Odruchy sercowo-naczyniowe |
| Jądra pasma samotnego (NTS) | pierwsza stacja dla regulacji odruchowej
serca, układu oddechowego i przewodu pokarmowego. |
| Zakręt przedni obręczy | Autonomiczne efekty ruchowe |
| Podwzgórze - okolica okołokomorowa | Kontrola neuroendokrynna, rytmy biologiczne |
| Podwzgórze - okolica przedwzrokowa | Kontrola temperatury ciała |
| Podwzgórze - okolica boczna | Zachowanie motywacyjne |
| Ośrodki niższego rzędu w rdzeniu przedłużonym | ośrodek naczynioruchowy
ośrodek oddechowy
ośrodek połykania
ośrodek wymiotny |
| Ośrodki niższego rzędu w rdzeniu kręgowym | - rzęskowo-rdzeniowy (C8 Th1)
- włosoruchowe , naczynioruchowe , potowydzielnicze (C8 L3)
- mikcji , defekacji (S1 S3) |
| Części AUN | Części eferentne:
- współczulna (SNS)
- przywspółczulna (PSNS)
- Część czuciowo-trzewna (receptory trzewne i ich włókna aferentne)
- Część jelitowa |
| Sploty autonomiczne - definicja | Zespolenia włókien głównie ZAZWOJOWYCH współczulnych i
przywspółczulnych (zwykle jest ich mniej niż współczulnych) |
| Sploty autonomiczne - wymień | - Splot śródpiersiowy - współtworzy mniejsze sploty:
sercowy, tchawiczy oskrzelowy, przełykowy.
- Splot trzewny
- Sploty: międzykrezkowy, podbrzuszny
górny, podbrzuszny dolny. |
| Splot trzewny - zaopatruje: | Narządy jamy brzusznej,
w tym wątrobę, trzustkę, śledzionę,
odcinek przewodu pokarmowego do okrężnicy poprzecznej. |
| Sploty: międzykrezkowy podbrzuszny
górny, podbrzuszny dolny - zaopatrują : | Dolną część przewodu pokarmowego,
pęcherz moczowy, macicę, jajniki, jądra, gruczoł krokowy, narządy
płciowe zewnętrzne. |
| 3 rodzaje odruchów | - Autonomiczne
- Autonomiczno - Somatyczne
- Aksonalne |
| Lokalizacja neuronów przedzwojowych i zazwojowych AUN | Ciało neuronu przedzwojowego znajduje się w obrębie OUN, ciało neuronu zazwojowego znajduje się poza OUN. |
| AUN - lokalizacja synaps (między neuronem przedzwojowym a zazwojowym) | Neurony przedzwojowy i zazwojowy tworzą synapsy
w obrębie zwoju autonomicznego. |
| lokalizacja zwojów autonomicznych | zawsze poza OUN. |
| Przekaźnictwo w zwojach autonomicznych | neurotransmiter: ACh
receptor: N2/NN |
| AUN - dywergencja czy konwergencja ? | AUN cechuje znaczny stopień dywergencji.
Komórki przedzwojowe oddziaływują na wiele komórek zazwojowych (przeciętnie 8/9), co zwiększa obszar odpowiedzi na pobudzenie. |
| Odmienność neurotransmiterów i receptorów na poziomie efektora | Układ współczulny:
Noradrenalina lub adrenalina;
Receptory alfa i beta
Układ przywspółczulny:
Acetylocholina
Receptory muskarynowe |
| co warunkuje możliwość odpowiedzi totalnej dla współczulnego? | Uwalnianie adrenaliny z rdzenia nadnerczy
bezpośrednio do krwi -
- sygnał wysłany do całego organizmu. |
| Ośrodki współczulne | Słupy pośrednio-boczne w rogach bocznych rdzenia kręgowego
na odcinku Th1 -L2 +- 2 |
| Tor przebiegu włókien współczulnych
od rdzenia kręgowego do efektora | - Wyjście z rdzenia korzeniami brzusznymi
- Gałęzie łączące białe
- Zwój przykręgowy
- Gałęzie łączące szare
Gałęzie łączące szare wnikają do nerwu rdzeniowego i razem z nim docierają do efektora. |
| gałąź łącząca biała | Od korzenia brzusznego do pnia współczulnego
Zawiera włókna przedzwojowe |
| gałąź łącząca szara | Od pnia współczulnego do nerwu rdzeniowego
Zawiera włókna zazwojowe |
| 3 rodzaje zwojów współczulnych | - Zwoje przykręgowe - po obu stronach kręgosłupa
- Zwoje przedkręgowe - W jamie brzusznej - Trzewny, Krezkowy górny, Krezkowy dolny, Aortalno-nerkowy
- Zwoje końcowe - w pobliżu pęcherza moczowego i odbytnicy. |
| Ośrodki przywspółczulne | Większość włókien przedzwojowych ma początek w śródmózgowiu lub w
rdzeniu przedłużonym ( nerwy czaszkowe
III, VII, IX, X ).
Kilka przedzwojowych nerwów
przywspółczulnych opuszcza OUN w
odcinku krzyżowym rdzenia kręgowego
(S 2 S 4 |
| Lokalizacje zwojów przywspółczulnych | blisko unerwianych narządów lub wręcz w nich samych |
| Wpływ PSNS na oko | Akomodacja (dostosowanie) oka do bliży (skurcz mięśnia
rzęskowego => bardziej sferyczny kształt soczewki =>
większa zdolność soczewki załamywania promieni światła =>
ostre widzenie obiektów bliskich |
| Kolejność powstawania | 1. fEPSP ACh → rec N
2. IPSP ACh → rec N / M
3. sEPSP ACh → rec M; wolnoprzewodzące kolaterale
4. vsEPSP (neuromodulatory, kontransmitery peptydowe) |
| co robi dopamina z komórek SIF ? | łączy się z receptorami dopaminergicznymi D1
i powoduje otwarcie kanałów K+. |
| Receptory jonotropowe
(kanały jonowe bramkowane agonistą)
występujące w AUN: | Nikotynowe (kanały Na+/K+ brakowane acetylocholiną) |
| Receptory metabotropowe
występujące w AUN: (związane z białkiem G, którego aktywacja uruchamia procesy metaboliczne prowadzące do powstania wtórnych przekaźników
(IP3, DAG, cAMP ) lub do ich inaktywacji. | - Wszystkie podtypy receptorów muskarynowych
- Wszystkie podtypy receptorów adrenergicznych |
| M1 | Zwoje AUN, przewód pokarmowy |
| M2 | serce, błona presynaptyczna |
| M3 | mm.gładkie, gruczoły wydz. wewn., ślinianki,
unerwienie okoruchowe, śródbłonek |
| M4 | ośrodkowe sterowanie ruchem |
| M5 | regulacja nastroju, emocji, uzależnienia |
| gdzie można znaleźć wszystkie podtypy receptorów muskarynowych? | W OUN. |
| rodzaje receptorów nikotynowych | - Receptory mięśniowe: N1 / NM (nie należą do AUN)
- Receptory NN- 3 podklasy: N2, N3, N4. |
| Przekaźnictwo przedzwojowe | psns i sns wspólnie - ACh i NN=N2 |
| przekaźnictwo zazwojowe | sns - noradrenalina ; receptor alfa/beta
psns - Acetylocholina ; receptory muskarynowe. |
| Jakie receptory muskarynowe znajdują się tylko w OUN, zatem nie będą obecne w synapsach pozazwojowych włókien
przywspółczulnych z komórkami efektorowymi ? | M4 i M5. |
| Jakie receptory muskarynowe będą obecne w synapsach pozazwojowych włókien przywspółczulnych z komórkami efektorowymi ? | M1, M2 i M3. |
| adrenalina jest uwalniana przez komórki chromochłonne rdzenia nadnerczy
(zmodyfikowane komórki zwojowe nieposiadające aksonów) bezpośrednio do krwi, a
więc spełnia kryterium neurohormonu; | |
| które receptory są zarówno dla noradrenaliny jak i dla adrenaliny? | Alfa 1 i Beta 1. |
| które receptory są tylko dla noradrenaliny ? | alfa 2 |
| które receptory są tylko dla adrenaliny ? | beta 2 i beta 3. |
| dla jakich pozazwojowych włókien współczulnych Acetylocholina jest neuroprzekaźnikiem? | dla włókien zaopatrujących gruczoły potowe.Łączy się wtedy z receptorami M3. |
| Alfa-1: | Mięśniówka gładka naczyń krwionośnych i oskrzeli
Mięsień rozszerzacz źrenicy |
| Alfa-2: | Receptor presynaptyczny na zakończeniach współczulnych i przywspółczulnych służący do zmniejszania uwalniania neurotransmitera
(NA lub ACh)
Hamowanie wydzielania insuliny
wydzielanie skąpej ilości gęstej śliny (alfa |
| Beta-1: | Głównie w sercu, ale też w nerkach - uwalnianie reniny
Komórki układu odpornościowego |
| Beta-2: | Mięśniówka naczyń krwionośnych, oskrzeli, przewodu pokarmowego, mięśniówka macicy -> Rozkurcz |
| Beta-3: | Adipocyty - lipoliza, mięśnie szkieletowe, termogeneza |
| Wspólny efekt związania receptorów ß | Zwiększenie ilości cAmP. |
| Jakie receptory jako jedyne receptory adrenergiczne działają poprzez IP3 i DAG ? | Alfa 1. |
| Jaki jest efekt związania ręce[torów Alfą 2 ? | zmniejszenie ilości cAMP . |
| Objawy zatrucia muskaryną | cały wachlarz reakcji na pobudzenie cholinergiczne:
nadmierne pocenie, zwężenie oskrzeli, bradykardia, wzmożona perystaltyka i wydzielanie przewodu
pokarmowego, biegunka, erekcja, zaburzenia uwagi, nastroju i koordynacji ruchowej. |
| efekt związania receptorów muskarynowych hamujących (M2, M4) | - Hamowanie cAMP
- Otwarcie kanałów K+ - hiperpolaryzacja |
| efekt związania receptorów muskarynowych pobudzających (M1, M3, M5) | Aktywacja fosfolipazy C =>
produkcja DAG, IP 3 =>
zwiększenie [Ca 2+] |
| Atropina
uniwersalny bloker receptorów M | tachykardia, suchość w ustach, rozkurcz mięśniówki gładkiej jelit, dróg moczowych i żółciowych
rozszerzenie źrenic i porażenie akomodacji ze zwiększeniem ciśnienia śródgałkowego
amnezja, splątanie i pobudzenie |
| Fenoterol i formoterol | Agoniści Beta-2; rozkurcz mięśniówki gładkiej oskrzeli. |
| Prazosyna | Bloker Alfa-1. |
| Selektywny bloker receptorów Beta-1. | Metoprolol, Acebutolol |
| Propranolol | Nieselektywny bloker receptorów beta
Bradykardia, ale także trudnione oddychanie. |
| Nieselektywny agonista receptorów beta | Izoprenalina
Poprawia oddychanie, ale może powodować tachykardię. |
| Która ślinianka unerwiona jest też przez włókna współczulne, wydzielające NO? | Podżuchwowa. |
| Gdzie jest najwięcej receptorów B2 ? | Tętnice wieńcowe, tętnice mięśni prążkowanych. |
| Gdzie jest najwięcej receptorów alfa-1 ? | niespecyficzne naczynia krwionośne, zwieracze przedwłośniczkowe. |
| Gdzie jest najwięcej receptorów DA ? | Tętnice nerkowe. |
| Jakie receptory znajdują się w przedsionkach serca? | M i ß1. |
| Jakie receptory znajdują się w komorach serca? | ß1. |
| Co się dzieje, gdy adrenalina z krwi lub noradrenalina zwiąże się z receptorem
presynaptycznym A-2 ? | Adrenalina z krwi lub noradrenalina po związaniu z receptorem
presynaptycznym A-2
zmniejszają miejscowo wydzielanie NORADRENALINY. |
| Co się dzieje, gdy adrenalina z krwi lub noradrenalina zwiąże się z receptorem
presynaptycznym B-2 ? | ZWIĘKSZA SIĘ wydzielanie NORADRENALINY. |
| mechanizmy hipersensytyzacji / upregulation
przy zmniejszonym pobudzaniu efektora | poststynaptyczny
-zwiększenie liczby receptorów (eksternalizacja i zwiększona
synteza receptorów)
zmiana aktywności białek błonowych prowadząca do
zwiększenia odpowiedzi na związanie agonisty z receptorem |
| Co ma głównie wpływ na glikogenolizę w wątrobie i w mięśniach szkieletowych? | Adrenalina |
| Co ma głównie wpływ na lipolizę w tkance tłuszczowej ? | Noradrenalina |
| Czym są izuprel i fenylefryna ? | syntetyczne pochodne noradrenaliny ;
egzogenne aminy katecholowe. |
| Izuprel - izo-propylo-noradrenalina | Nie ma a, więc bardziej do ß. |
| Fenylefryna - fenylo-noradrenalina | Ma w sobie a, więc bardziej do a. |
| Co powoduje, że pobudzenie współczulne zmniejsza przepływ krwiprzez warstwy powierzchowne skóry? | Tętniczki końcowe w skórze mają głównie alfa-1,
a anastomozy mają głównie beta-2. |
| zahamowanie perystaltyki jelit oraz wydzielania żołądkowego i trzustkowego | alfa 1, alfa 2, beta 2 |
| agonista receptorów M | Pilokarpina,
karbachol |
| agoniści receptora alfa 1
adrenergicznego | fenazolina ,
xylometazolina |
| Znieczulenie ogólne
Problem: ryzyko wystąpienia bradykardii podczas zabiegu na jamie brzusznej
lub klatce piersiowej
Cel : zwiększenie częstości akcji serca
Lek: | antagonista (bloker) receptorów M , np. Atropina |
| kiedy ma miejsce desensytyzacja / downregulation ? | przy zwiększonym pobudzaniu efektora |
| mechanizm presynaptyczny desensytyzacji / downregulation | Zmniejszenie wychwytu zwrotnego Noradrenaliny, co powoduje jego deficyt w zakończeniu i zmniejszone uwalnianie przy przedłużonym pobudzeniu |
| mechanizm poststynaptyczny desensytyzacji / downregulation | - Zmniejszenie liczby receptorów poprzez ich internalizację
- Zmiana aktywności białek błonowych prowadząca do zmniejszenia odpowiedzi na związanie agonisty z receptorem. |
| hamowanie aktywności fosfodiesterazy (PDE) | metyloksantyny - teofilina - Teospirex, Teovent => zwiększenie wewnątrzkomórkowego stężenia cAMP poprzez blokowanie jego degradacji. |
| antagonista receptorów M3 cholinergicznych | pochodne atropiny, np. Atrovent => zablokowanie skurczu mięśniówki gładkiej oskrzeli. |
