click below
click below
Normal Size Small Size show me how
Blóð og vessi -k4
Líffræði
| Question | Answer |
|---|---|
| Hversu mörg % af blóðinu er vatn? | 80% |
| Æðavessi safnast í vessaæðar og sameinast þar plasma, kallast blóðvökvi og er það um helmingur blóðsins. Hitt er _________. | Blóðfrumur (blóðkorn) |
| Í einum blóðdropa eru um ____ rblk (rauð blóðkorn), um _____ hblk (hvít blóðkorn) og ____ blóðflögur. | 5 milljónir, 10 þúsund, 250.000 |
| Í hryggdýrum er blóðrásin lokuð sem þýðir: | Blóðið streymir alltaf innan æða |
| Hjartað dælir blóði inní ______ sem greinist í þrengri og þrengri _______ og síðan _____. | Meginæð, slagæðar, slagæðlinga |
| Blóðið fer úr slagæðlingum í _____ (þrengstu æðar líkamans) og svo um ______ í séfellt færri og víðari ______. | Háræðar, bláæðlinga, bláæðar |
| Blóðvökva má skipta í: | Blóðvatn og serum |
| Blóðvatn er notað til ____ en serum öfugt. | Þynningar blóðs |
| Spendýr hafa tvær hringrásir, hvað heita þær? | Lungnahringrásin (litla hringrásin, þar sem blóð tekur upp súrefni og losnar við koldvíoxíð) og meginhringrásin (Stóra hringrásin sem liggur um alla hluta líkamans, þá snýst þetta við auk þess sem næringarefni flytjast um) |
| Í froskum og flestum skriðdýrum er hjartað með _ hólf. | 3 |
| Fuglar og spendýr hafa _ hólfa hjarta | 4 |
| Hvað heita hólf hjartans í spendýrum? | Hægri- og vinstri gátt og hægri- og vinstri hvolf |
| Hvaða slagæðar liggja úr hvolfum hjartans? | Lungnastofnæð úr hægra hvolfi en Meginæð (ósæð) út frá því vinstra. |
| Slagæðar flytja blóð ___ hjartahvolfum ___ slagæðlinga. | frá, til |
| Hvað vinnur aðallega í því að stilla vídd slagæða? | Æðastillikerfið |
| Hlutverk bláæða er að: | Leiða blóð til hjartans |
| Hvað gerir lifrarportæðin? | Tekur við meltum næringarefnum (stór bláæð) og greinist svo aftur í háræðar í lifrinni. Hún flytur t.d. hormón frá briskirtli, insúlín og glúkagon rakleitt til lifrar. Hún geymir einnig blóð. |
| Hvað heita hjúparnir utan um slagæðarnar? | Innhjúpur, Miðhjúpur og Úthjúpur |
| Hjartað sem og stórar slag- og bláæðar hafa eigið æðakerfi? satt ósatt | satt |
| Hver samdráttur hjartans hefst í vinstrahvolfi. satt ósatt | ósatt, í gangráði hjartans |
| Hvað heita lokurnar á milli gátta og hvolfa hjartans? | Tvíblöðkuloka vinstra megin og þríblökuloka hægramegin |
| Hvað kemur í veg fyrir að blóð renni aftur inní hjartað úr kransæðum? | Kransæðar eru staðsettaer efst á hjartanu þannig að á þeim eru slagæðalokur (meginæðarloka og lungnastofnloka) sem eru lokaðar á meðan að hjartalokurnar eru opnar. |
| Hvaða stig er aðfallsfasi hjartans? | Þegar hjartað er í hvíld eftir samdrátt og blóðið rennur inní gáttirnar og svo í hvolfin |
| Hvaða stig er útfallsfasi hjartans? | Þegar hjartað dregst saman og pumpar blóði út |
| Hjartað slær um __ sinnum á mín. | 75 |
| Hvað er slagrýmd hjartans? | Blóðið sem fer um hjartað í einu slagi. |
| Við hvað mörg slög á mínútu breytist hjartsláttur í flökt? | 200 |
| Hvað er hjartað? | Innkirtill |
| Gagnstætt blóði fer æðavessinn aðeins hálfa hringrás en hvað gera þær? | Flytja vökva frá vefjum líkamans inní blóðrásina |
| Hvað heitir hjúpurinn utan um hjartað og úr hverju er hann? | Gollurshús úr bandvef og fitu |
| Hvaða slagæð er stærst? | Ósæðin |
| Raðaðu æðunum í röð, frá hjartanu til hjartans aftur. | Ósæð, stórar slagæðar, minni slagæðar, slagæðlingar, háræðar, bláæðlingar, litlar bláæðar, stærri bláæðar, mjög víðar bláæðar s.s. holæðar og að lokum portæð. |
| Eitlar eru hnúðar innan vessakerfisins og er kennt við eitlakerfi, hvað veðrur til í þeim? | Ákv. gerð hvítkorna s.s. ónæmisfrumur líkamanns |
| Eru milta, hóstakirtill og þynd hluti af ónæmiskerfinu? | Nei. Ekki þynd en milta og hóstakirtill eru það. |
| Nefnið það þrennt sem temprar blóðþrýsing við eðlilegar aðstæður. | Afköst hjartans, viðnám í æðum og rúmmál æðakerfis og blóðsins sem rennur um æðarnar. |
| Hvaða efni í blóði er oft tengt við æða og hjartasjúkdóma? | Kólesteról |
| Hvað er kallað æðakölkun? | Þegar slagæðar harðna með árunum og missa teygjanleikan og fituhrörnun. |
| Hverjir eru þrír meginflokkar próteina í blóðvökva? | Albúmín (aðallega bindur vökva í æðum og koma í veg fyrir blóðvökvatap), glóbúlín (tekur þátt í ónæmisviðbrögðum líkamans) og Fíbrínógen (storknun) |
| Hvað er meginefni rauðkorna? | Hemóglóbín = blóðrauði |
| Blóð mettað súrefni er _____ að lit en þegar súrefnið fer þá ____ það. | Ljós rautt, dökknar |
| Hvað er meginhlutverk hvítra blóðkorna? | Eyða sýklum og öðrum aðskotaefnum úr líkamanum sem og óþörfum pörtum líkamans. |
| Hvítkorn eru flokkuð í: | Kornfrumur, einkjörnunga og eitilfrumur |
| Hvað gera eitilfrumur? | Ónæmisfrumur, minni en einkjörnungar, mikilvægur hluti í ónæmiskerfinu |
| Einkjörnungar og margar kornfrumur eru hvernig frumur? | Átfrumur, geta breytt um lögun og skotið út skinfótum og gleyma framandi örður, eiga einnig þátt í að sár grói. |
| Hvað er mesta vörn líkamans? | Húðin, bakteríur og veirur komast ekki í gegn um hana |
| Hvað í lungum kemur í veg fyrir að örður komist inn? | Vefjakorn |
| Hvar eru vefjakorn? | í lungum, lyfur, milta og beinmerg. |
| Hvað gefa blóðflögur frá sér til að draga úr blóðrennslu til sárs, og annað til að blóð storkni? | serótónín og þrombónkínasa |
| Eitil frumur eru af tveimur gerðum, hvaða gerðum? | B- og T- |
| Hvaða líffæri er neðst framan á hálsinum og er partur af ónæmiskerfinu, ofan við bringubein? | Hósakirtill |
| Flestir ónæmisvakar eru_____? | prótín (svo fjölsykrur og kjarnsýrur) |
| ónæmið snýst upp í ofnæmi þegar: | Þegar ónæmiskerfið bregst of harkalega við smáræði af framandi efnum |
| Liðagigt, insúlín háð sykursýki og vöðvaslensfár eru dæmi um hvað? | Sjálfsofnæmi |
| B-frumur eru alltaf kyrrar en T-frumur gera hvað? | Ferðast um og leita uppi frumur |
| Hvað er flóknasta kerfi líkamans? | Ónæmiskerfið |
| Hvað eru B-frumur? | Átfrumur sem taka við boðum frá T-frumum og eru í sogæðum og blóði. |
| Hvað eru T-frumur? | Frumur sem eru í forsvari fyrir ónæmiskerfið og stjórna aðgerðum við sýkingar, eru úti í vefjum. |
| Hvað gerir rafleiðislukerfi hjartans? | Heldur hjartanu stöðugu og hægum takti, gert úr umminduðum þráðabandvef |
| Mænukylfan hefur _________ með sérstöku drif- og sefkerfi | hjartsláttarstillistöð |
| Hvað gerir þrombónkínasi? | Ensím sem rauð blóðkorn losa frá sér til að láta blóð storkna |
| Hvað tilheyrir ónæmiskerfinu? | Vessakerfið, hósakirtill, milta, eitlar í líffærum, rauður beinmergur, blóðið, interferon, histamín |