click below
click below
Normal Size Small Size show me how
Pol & Dem
| Term | Definition |
|---|---|
| Politiek | verzoenen van belangen via dialoog en debat; afspraken en regels voor samenleven |
| Politika | Oudgrieks woord; zaken van de polis |
| Zoön politikon | mens als sociaal politiek wezen |
| Democratie | staatsvorm waar macht uitgaat van het volk |
| Directe democratie | burgers beslissen rechtstreeks mee (bv. referenda) |
| Indirecte democratie | burgers kiezen vertegenwoordigers die beslissen |
| Deliberatieve democratie | uitgelote burgers overleggen en formuleren besluiten |
| Sociaal contract | macht komt van burgers zelf |
| Vrije en eerlijke verkiezingen | verkiezingen zonder beïnvloeding of fraude |
| Individuele autonomie | vermogen om zelf bewust te denken, oordelen, kiezen, handelen |
| Basisvrijheden | privacy, meningsuiting, godsdienst, enz. |
| Gelijkheid | ongelijkheid beperken zodat democratie werkt |
| Meerpartijenstelsel | meerdere partijen vertegenwoordigen brede waaier aan meningen |
| Mediaconcentratie | grote uitgeverij koopt meerdere media → minder diverse opinies |
| Politieke betrokkenheid | mate van interesse en deelname aan politiek |
| ICCS-test | internationale test die politieke kennis en competentie meet bij jongeren |
| Bekwaamheidsniveau A | beleid kunnen beoordelen; eigen standpunt verantwoorden |
| Bekwaamheidsniveau B | instellingen, systemen en concepten begrijpen |
| Bekwaamheidsniveau C | basisprincipes burgerschap kennen; weten wat eerlijk en oneerlijk is |
| Politieke genderkloof | gemiddeld lagere politieke kennis en participatie bij vrouwen |
| Trias politica | scheiding wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht |
| Wetgevende macht | parlement; wetten maken en regering controleren |
| Uitvoerende macht | regering + staatshoofd; beleid uitvoeren; dagelijks bestuur |
| Rechterlijke macht | rechtbanken; naleving van wetten bewaken; onafhankelijk |
| Vierde macht | pers; informeren, controleren, opinies vormen |
| Checks and balances | machten controleren en beperken elkaar |
| Bicameralisme | parlement met twee kamers (bv. Kamer + Senaat) |
| Unicameralisme | parlement met één kamer |
| Interdependentie (België) | machten werken samen; geen zuivere scheiding der machten |
| Demir-zaak | minister mag geen uitspraken doen over individuele vonnissen → schending scheiding der machten |
| Rechtsstaat | staat waarin rechtszekerheid en rechtsgelijkheid gelden |
| Rechtszekerheid | rechtspraak volgens duidelijke, objectieve normen |
| Rechtsgelijkheid | iedereen gelijk voor de wet |
| Grondwet | basisdocument met machtverdeling en instellingen |
| Legaliteitsbeginsel | geen straf zonder wet; geen terugwerkende kracht |
| Klassieke grondrechten | individuele vrijheden zoals meningsuiting en godsdienst |
| Sociale grondrechten | verplichtingen overheid zoals bestaanszekerheid en leefbaarheid |
| Democratische rechtsstaat | democratie + rechtsstaat; bescherming tegen machtsmisbruik |
| Dictatuur | alle macht bij één persoon of kleine groep; vaak geweld |
| Kenmerken dictatuur | geen vrije verkiezingen; onderdrukking; geen persvrijheid; politieke gevangenen; corruptie; intimidatie |
| Theocratie | bestuur gebaseerd op goddelijke wil; geestelijken hebben hoogste macht |
| Oligarchie | heerschappij van rijken; kleine groep regeert voor eigen voordeel |