Help
Options
Didn't know it?
click below
click below
Knew it?
click below
click below
Don't Know
Remaining cards (0)
Know
retry
shuffle
restart
0:00
Embed Code - If you would like this activity on your web page, copy the script below and paste it into your web page.
Normal Size Small Size show me how
Normal Size Small Size show me how
MGZ 1
| Term | Definition |
|---|---|
| Eilandjes van Langerhans | Endocriene celgroepen in de pancreas die de bloedglucose reguleren ( alpha en beta cellen ) |
| Betacel | cel die insuline produceert |
| insuline | hormoon dat glucoseopname en opslag bevordert |
| glycogeen | opslagvorm van glucose |
| postprandiaal | periode na een maaltijd |
| Diabetes mellitus 1 | diabetes met een absoluut insuline tekort, autoimmuunsysteem valt eigen betacellen aan. |
| Diabetes mellitus 2 | diabetes waarbij insuline werking onvoldoende is, door insuline resistentie |
| MODY | monogene vorm van diabetes, door mutatie in een gen |
| Hyperglykemie < 4mmol/L | te hoge bloedglucose. O.a veel dorst, plassen |
| hypoglykemie > 10 mmol/L | te lage bloedglucose. O.a trillen, zweten, hartkloppingen |
| glucosurie | glucose in urine, door hyperglykemie |
| polyurie | veel urineren |
| polydipsie | veel dorst |
| microvasculaire schade | schade aan kleine bloedvaten |
| macrovasculaire schade | schade aan grote bloedvaten, risico cardiovasculaire schade |
| metformine | diabetes medicijn dat de aanmaak van glucose in de lever remt, gebruikt bij DM2 |
| retinopathie | schade aan bloedvaten in het oog |
| neuropathie | schade aan zenuwen |
| biopsychosociaal model | gezondheid bekijken vanuit biologische, psychologische en sociale factoren |
| stressor | prikkel/gebeurtenis die een stressreactie kan veroorzaken |
| primary appraisal | beoordeling of een situatie stressvol/bedreigend is |
| secondary appraisal | beoordeling of je voldoende middelen hebt om ermee om te gaan |
| coping | manier waarop iemand met stress of problemen omgaat |
| somatische attributie | klacht toeschrijven aan een lichamelijke oorzaak |
| zelfeffectiviteit | verwachting dat je zelf bepaald gedrag of een taak kunt uitvoeren |
| sociale norm | wat binnen een groep als normaal/acceptabel wordt gezien |
| sociale invloed | invloed van andere personen op gedrag |
| sociale controle | mechanismen waarbij een groep gedrag probeert te sturen |
| positieve bekrachtiging | positief gevolg na gedrag waardoor gedrag waarschijnlijker wordt |
| selectieve aandacht | aandacht wordt vooral gericht op bepaalde signalen |
| symptoomperceptie | proces waarbij lichamelijke signalen worden waargenomen en geinterperteerd |
| healthy aging | gezond functioneren tijdens veroudering |
| somatische input | geheel van input van lichamelijke sensaties of prikkels |
| waarneming | combi van aandacht en somatische input |
| aandacht | bestaat uit selectieve aandacht en negatieve affectiviteit |
| negatieve affectiviteit | neiging om negatieve prikkel/emoties te ervaren is hoger |
| patient delay | uitstelgedrag |
| predispositie | vatbaarheid voor bepaalde aandoening |
| somatiek | lichamelijk klachten |
| cognitie | gedachten die iemand over ziekte heeft |
| SCEGS | hoe ervaart iemand ziekte Somatiek, cognitie, emotie, gedrag, sociaal |
| precontemplatiefase | iemand heeft het besef nog niet |
| contemplatie fase | iemand beseft en overweegt iets |
| preparatie fase | iemand stelt een plan op |
| actie fase | iemand voert plan uit |
| fase van volhouden | zorgen dat er geen terugval gebeurt |
| uitgang/terugval fase | teruggevallen, opnieuw moeten beginnen |
| levensfase zorg | geboortezorg, preventie, cure, care , palliatieve zorg |
| metabolisme | geheel van biochemische processen in cellen |
| glycolyse | afbraak van glucose tot pyruvaart, levert ATP en NADH op |
| pyruvaat | product van glycolyse |
| lactaat | product dat uit pyruvaat kan ontstaan, komt NAD+ bij vrij |
| NAD+ | elektronen acceptor die nodig is voor glycolyse |
| NADH | elektronendrager, levert elektronen aan oxidatieve fosfolyering |
| FADH2 | elektronendrager, levert elektronen aan oxid |
| citroenzuurcyclus | cyclus die vooral elektronendrager, NADH en FADH2 oplevert |
| Oxidatieve fosforylering | mitochondriaal proces waarmee ATP wordt gevorm |
| ATP | direct bruikbare energiedrager van de cel |
| Prtongradient | verschil in H+ over mitochondriale binnenmembraana |
| ATP-synthase | door H+ gradient stoormt H+ terug via enzym en ATP gevormd |
| mtDNA | mitochondriaal DNA |
| MELAS | erfelijke mitochnodiale aandoening met verstoorde oxphos, ATP probleem + verhoogd lactaat |
| hetroplasmie | verschillende mtDNA naast elkaar |
| homoplasmie | mtDNA kopien hebben zelfde variant |
| bottleneck effect | willekeurige verdeling van mtDNA bij vorming van eicel |
| threshold-effect | iets komt tot uiting na overschrijden van een bepaalde drempelwaarde |
| citrulline | molecuul betrokken bij NO productie |
| NO (stikstofmonooxide) | belangrijk voor vaatverwijding |
| TRH (Thyrotropin realsing hormoon) | hypothalamushormoon dat hypofyse stimuleert |
| TSH | hypofyse hormoon dat schildklier stimuleert |
| T3 ( tyroxine) | schildklierhormoon, actieve vorm, stimuleert DNA transcriptie, metabolisme door vetaanmak/vetafbraak en reguleert energie opslag en verbruik |
| T4 (tyroxine) | schildklierhormoon dat in grote hoeveelheid wordt geproduceerd, omgezet in T3 |
| negatieve feedback | eindproduct remt eerder schakels van regelkring |
| follikelcel | schildkliercel betrokken bij productie T3 en T4 |
| colloid | folliculair lumen waarin materiaal ligt opgeslagen voor schildklierhormoon |
| Thyroglobuline | eiwit waaraan tyrosines voor hormoonsynthese binen |
| Ziekte van Graves | autoimmuunziekte waarbij TSHreceptor wordt gestimuleerd |
| thyreostatica | middelen die schildklierhormoonproductie remmen |
| PTU | thyreostaticum, remt omzetting T4 in T3 |
| glycogenese | maken van glucose uit glycogeen |
| glycogenolyse | afbraak van glucose |
| gluconeogenese | aanmaak van nieuw glucose |
| glucagon | hormoon uit alpha cellen, glucose vrijmaken/ maken |
| ontsteking | lokale reactie op weefselschade met exsudaat en infiltraat |
| calor | warmte |
| dolor | pijn |
| rubor | roodheid |
| tumor | zwelling |
| functio laesa | functie verlies |
| exsudaat | eiwitrijkvocht dat bij ontsteking uittreedt |
| oedeem | vochtophoping in weefsel |
| iL-1 | cytokine |
| iL-6 | cytokine |
| TNF-a | cytokine |
| cytokine | signaalstof waarmee immuuncellen communiceren |
| chemokine | signaalstof die cellen naar een locatie trekt, chemotaxis |
| vasodilatatie | verwijding bloedvat |
| vasoconstricitie | vernauwing van bloedvat |
| permeabiliteit | mate waarin vaatwand stoffen doorlaat |
| chemotaxis | gerichte verplaatsing van cellen naar chemisch signalen |
| fagocytose | opname en afbraak van materiaal/pathogeen door neutrofielen en macrofagen |
| aangeboren afweer | snelle, a specefieke afweer, PAMP en DAMP herkinning |
| verworven afweer | langzame, specefiek afweer met geheugen |
| PAMP | pathogeen geassocieerd moleculair patroon |
| DAMP | schade geassocieerd moleculair patroon |
| TLR | toll-like receptor, herkent PAMP en DAMP |
| monocyt | myeloide immuuncel kan macrofaag worden |
| macrofaag | fagocyterende immuuncel, opruimen en immuunactivatie |
| dendritische cel | antigeenpresenterende cel |
| neutrofiel | granulocyt die snel fagocyteert bij acute ontsteking |
| eosinofiel | granulocyt belangrijk bij parasitaire wormen |
| basofiel | granulocyt betrokken bij inflammatoire-allergische reacties, geeft histamine ad |
| mestcel | weefselcel betrokken bij inflammatie, geeft histamine af |
| NK/cel | lymfoide cel van aangeboren afweer, kan geinfecteerde cellen doden |
| complement | cascade van oplosbare serumeiwitten |
| klasieke complementroute | complementenactivatie door gebonden antistoffen |
| alertnatieve route | complement activatie zonder voorafgaande antistofrespons |
| lectineroute | ander antistofafhankelijke complementroute |
| C3a-C5a | complementcomponenten die lokale inflatie bevorderen |
| opsonisatie | pathogeen labelen voor snellere fagocytose |
| C3b | complementcomponent voor opsonisatie |
| MAC | membrane attack complex |
| lysis | kapot gaan van cel door membraanschade |
| T/cel | lymfocyt van verworven afweer, rijpt in thymus |
| CD8+ T-cel | cytotoxische T-cel, doodt geinfecteerde cellen |
| CD4+ T-helpercel | T-cel die andere immuuncellen hellpt activeren |
| Th1 | T-helpercel type die macrofagen activeert |
| Th2 | T-helpercel die b cellen activeert |
| Treg | regulatoire T-cel, remt ander T-cellen |
| T-geheugencek | langlevende cel voor snellere herrespons |
| Antigeenpresenterende cel | cel die antigeen via MHC presenteert, dendritische cel, B-cel, macrofaag |
| MHC-l | presenteerd cytosolaire peptiden, CD8+ |
| MHC-ll | Op APC, presenteer extracellulair afkomstig antigeen, CD4+ |
| antigeen | structuur die specifiek wordt herkend door immuunsysteem |
| B-cel | lymfocyt betrokken bij humorale afweer |
| plasma cel | uitgerijpte b-cel die antistoffen produceert |
| B-geheugencel | zorgt voor snelle en sterke respons bij herinfectie |
| antistof | immuunoglobuline dat antigeen herkent, van plasmacel |
| fab | antigeenbindend deel van antistof, herkent antigeen |
| fc | staartgedeelte van antistof |
| IgM | immunogloulineklasse, complementactivatie |
| IgD | immunogloulineklasse, vooral op receptor naieve b-cel |
| IgA | immunogloulineklasse, bescherming slijmvliezen |
| IgG | immunogloulineklasse, Kan na class-switch worden geproduceerd,neutralisatie, opsonisatie en complementactivatie |
| IgE | immunogloulineklasse, Kan na class-switch worden geproduceerd, allergische reactie en afweer tegen parasieten/wormen |
| isotype-switching | b-cel verandert geproduceerde antistofklasse |
| affiniteitsmaturatie | antistoffen gaan sterker aan antigeen binden |
| co-stimulatie | extra activatiesignaal naast antigeenherkenning |
| epitheel | aaneengesloten bedekkende cellaag die aan een lumen kan grenzen |
| endotheel | epitheel dat de binnenkant van bloedvaten bekleed |
| bindweefsel | weefsel met cellen en veel extracellulaire matrix |
| type weefsels | spierweefsel, zenuwweefsel, epitheel, bind/steunweefsel |
| firoblast | bindweefsel die o.a extracellulaire matrix produceert |
| collageen | stevig structueel eiwit van bindweefsel |
| elastine | eiwit dat weefsel elasticiteit geeft |
| tunica intima | binnenste vaatlaag met endotheel en dun bindweefsel |
| functie tunica intima | vaattonus, stolling, ontsteking en groeifactoren reguleren |
| lamina elastica interna | elastische laag tussen intima en media, duidelijk bij arterien |
| tunica media | middelste vaatlaaf met circulaire gladde spiercellen |
| gladde spiercellen vaatwand functie | reguleren diameter van bloedvat |
| stenose | vernauwing van bloedvat |
| arterie | bloedvat dat van hart afvoert |
| arteriole | klein slagvat dat weerstand en lokale doorbloeding reguleert |
| capillair | klein vat gespecialiseerd in uitwisseling met weefsels |
| vene | bloedvat dat naar hart toe stroomt |
| bloedstroom Q | hoevelheid bloed per tijdseenheid stroomt |
| basisrelatie bloedstroom | Q = ΔP/R |
| ΔP | drukverschil dat bloedstroom aandrijft |
| R | weerstand tegen bloedstroom |
| poiseuille | bloedstoom afhankelijk van r^4 |
| bloedstroomsnelheid | v = Q / totale dwarsdoorsnede |
| Waarom flow langzaam in capillairen? | Ze hebben samen een zeer grote totale dwarsdoorsnede |
| wandspanning | T = ΔP × r |
| Wet van Laplace | Wandspanning neemt toe met druk en straa |
| Hartminuutvolume | Hartfrequentie × slagvolume |
| Hartfrequentie | hartslagen per minuut |
| slagvolume | volume bloed dat per systole wordt uitgepompt |
| Compliantie | hoe goed een bloedvat omgaat met drukverandering/uitzetting |
| Veroudering en compliantie | Arteriën worden stijver → compliantie daalt |
| Windketelfunctie | Elastische arteriën vangen drukschommelingen op |
| Atherosclerose | Proces waarbij een plaque in de arteriële vaatwand ontstaat |
| Foamcel | Lipidenrijke macrofaag na opname van LDL |
| Fibro-inflammatoire plaque | Plaque met ontsteking, lipiden/necrotische kern en littekenweefsel |
| Gecompliceerde plaque | Verder gevorderde plaque met hoger risico op trombose |
| Trombose | Vorming/aanwezigheid van een trombus in een bloedvat |
| Trombus | blodstolsel in vaatstelsel |
| Trias van Virchow | endotheelschade, afwijkende bloedstroom en hypercoagulabiliteit |
| endotheelschade | schade aan vaatbkleding, bevordert trombusvorming |
| stase | verminderde/stilstaande bloedstroom |
| hypercoagulabiliteit | verhoogde neiging van het bloed om te gaan stollen |
| ontgroening | aantal jongeren neemt af |
| dubbele vergrijzing | meer ouderen en ouderen bereiken hogere leeftijd |
| vergrijzing | meer ouderen |
| apoptose | geprogameerde celdood |
| autofagie | cellen beschadigde componenten en eiwitten afbreken |
| senescentie | levende cel permanent stopt met delen |
| telomerase | enzym dat telomeer verkorting gedeeltelijk tegengaat |
| telomeerverkorting | Telomeren worden korter bij opeenvolgende celdelingen |
| telomeer | DNA stuctuur aan uiteinden van chromosoom |
| lipofuscine | Verouderingspigment dat zich in cellen kan ophopen |
| wear and tear | Opeenhoping van mechanische slijtage |
| AGE ( advanced glycation end product) | Onherstelbaar veranderde/beschadigde eiwitten door glycatie |
| maillard reactie | Reactie waarbij suikers aan eiwitten koppelen |
| eiwitaggregatie | samenklonting van eiwitten |
| Glutathionperoxidase | Enzym dat schadelijke zuurstofverbindingen helpt verminderen |
| catalase | enzym dat reactieve zuurstofproducten helpt omzetten |
| SOD | Superoxidedismutase; enzym betrokken bij verwerking van zuurstofradicalen |
| Antioxidanten | stoffen due radicalen/ROS onschadleijk helpen maken (vitamine C/E) |
| effect van teveel ROS | Oxidatieve beschadiging van cellulaire bestanddelen |
| ROS | reactieve zuurstofverbindingen |
| oxidatieve stress | schade door disbalans tussen ROS en antioxidanten |
| lateraal | naar buiten |
| mediaal | naar midden |
| ventraal | buikzijde |
| dorsaal | rugzijde |
| proximaal | dichterbij centrum |
| distaal | verder van centrum |
| anterior | voorzijde |
| posterior | achterzijde |
| flexie | buigen |
| extensie | strekken |
| doorsaalflexie | van onder naar boven |
| plantairflexie | van boven naar beneden |
| abductie | lichaamsmiddellijn af |
| adductie | naar lichaammiddellijn toe |
| exorotatie | naar buiten draaien |
| endorotatie | naar binnen draaien |
| inversie | voetzool naar binnen |
| enversie | voetzool naar buiten |
| femur | bovenbotbeen |
| tibia | scheenbeen |
| fibula | kuitbeen |
| coxa | heupbeen |
| talus | bot dat deelmeent aan enkelgewricht |
| quadrioceps | spiergroepvoorzijde bovenbeen, M rectus femoris, M sartorius |
| Hamstrings | spiergroep achterzijde bovenbeen, M.bicep demoris, M.semimembranosus, M.semimemdinosus, |
| M tibialis anterior | spier uit pretibiagrope |
| M.gastrocnemius | grote kuitspier |
| Caput mediale/laterale gastrocnemius | mediale/laterale kop gastrocnemius |
| M soleus | kuitspier |
| M tibialis posterior | spier uit kuitgroep |
| voorste kruisband | ACL, stabilissert knieband |
| achterste kruisband | PCL, stabiliseert knieband |
| voorste schuiflade test | ACL getest |
| achterste schuiflade test | PCL getest |
| enkelgewricht | bestaat uit tibia, fibula en talus |
| mediale enkelband | binnen enkel, ligamentum collaterale medial, pars tibiotalaris posterior, pars tibiocalcanea, pars tibiotalaris anterior, pars tibionavicularis |
| laterale enkelband | buitenenkel, lig talofibulare anterius, lig talofibulare posterius, lig calcaneofibulare |
| achillespeesruptuur | plantairflexie aangedaan |
| nature | genetische factoren |
| nurture | omgevingsfactoren |
| concordantie | tweeling hebben zelfde eigenschap |
| monozygote tweeling | eeneige tweeling,genetisch identiek |
| dizygote tweeling | twee eigetweeling, helft identiek gelijk |
| karyotype | afbeelding, ordening van chromosomen |
| consagnuiniteit | bloedverwantschap |
| penetrantie | mate waarin genotype tot fenotype leidt |
| incomplete penetrantie | genotype aanwezig maar komt niet bij iedereen tot uiting |
| variabele expressie | zelfde aandoening kan verschillende ernst/kenmerken geven |
| heteroplasmie | mengsel van mtDNA varianten |
| homoplasmie | mtDNA zijn zelfde variant |
| multifactorieel | Fenotype wordt beïnvloed door genetische én omgevingsfactoren |
| codominantie | beide allelen komen tot uiting |
| robertsoniaanse translocatie | Fusie waarbij lange armen van acrocentrische chromosomen samengaan |
| kanker | Genetisch veranderingsproces met gestoorde groeiregulatie, invasieve groei en mogelijke uitzaaiing |
| DNA-repair | herstel van DNA schade |
| differentiatie | ontwikkeling van cel naar gespecialiseerde celtype |
| proliferatie | celdeling |
| proto-oncogen | Normaal gen betrokken bij stimulering van celgroei/deling |
| oncogen | Geactiveerd/veranderd gen dat ongecontroleerde groei kan stimuleren |
| oncogenmutatie | geeft overactiviteit |
| tummorsuppresorgen | remt celdeling en bevordert appoptose/repair |
| tumorsuppressormutaie | verlies remmende functie |
| angiogenese | aanleg van nieuwe bloedvaten |
| Hallmarks of cancer | Kenmerkende processen waardoor tumorcellen kunnen groeien/overleven |
| Onderdrukte groeisuppressie | Remmende signalen worden omzeild |
| Ontwijken van celdood | Tumorcel voorkomt normale apoptose |
| replicatieve onsterfelijkheid | tumorcellen blijven langdurig delen |
| tumorprogressie | verdere ontwikkeling van tumor door interne/externe factoren |
| intrinsieke tumorfactoren | O.a. virussen, hypoxie, celschade, groeifactoren, inflammatie |
| externe tumorfactoren | O.a. mutaties in proto-oncogenen/tumorsuppressorgenen |
| dysplasie | ongeregelde celgroei en rijping |
| hyperchromasie | Donker aankleurende celkern door toegenomen/verdicht kernmateriaal |
| pre-neoplastische laesie | Afwijking die vooraf kan gaan aan neoplasie/kanker |
| benigne tumor | Goedaardige tumor zonder invasieve/metastatische groei |
| maligne tumor | Kwaadaardige tumor die kan infiltreren en metastaseren |
| invasie | doorgroeien in omliggend weefsel |
| metastase | verspreiding van maligne cellen naar niet aaneengesloten locatie |
| carcinoom | maligne tumor van epitheliale oorsprong |
| Philadelphia-translocatie | Chromosomale verandering die BCR-ABL-genfusie veroorzaakt |
| BCR-ABL | Oncogene fusie met verhoogde tyrosinekinaseactiviteit |
| tyrosinekinase | enzym dar fosfaatgroepen op tyrosineresiduen van eiwitten zet |
| imatinib | remmer die aangrijpt op BCR-ABL tyrosinekinase |
| imatinibresistentie | Kan ontstaan door mutatie van bindingsplaats |
| retinoblastoom | verlies van tumorsuppressorgen. erfelijke variant een gen al gemuteerd dus maar een mutatie nog nodig |
| synthetic lethality | gelijktijdig verlies van twee functies leidt tot tumorceldood |
| craniaal | hoofd |
| caudaal | voeten |
| saggitaal vlak | verticale doorsnede die links en rechts onderscheidt |
| mediaan vlak | sagitaal vlak precies door het midden |
| frontaak/cornaal vlak | verticale doorsnede die voor en achter onderscheidt |
| transversaal vlak | horizontale doorsnede |
| CT-orientatie | Ct scan kijk je vanaf de voeten |
| thorax | borst |
| cavitas thoracis | borstholte |
| sternum | borstbeen |
| costa | rib |
| vertebra | wervel |
| clavicula | sleutelbeen |
| diaphragma | middenrif |
| mediastinum | centrale ruimte in thorax |
| trachea | luchtpijp |
| oesophagus | slokdarm |
| pulmo dexter | rechterlong |
| pulmo sinister | linker long |
| lobus pulmonalis | longkwab |
| pleura visceralis | longvlies om long |
| pleura parietalis | bekleding van thoraxwand |
| pericard | hartzakje |
| aorta ascendens | stijgend aorta |
| aorta descendens | dalende aorta |
| truncus pulmonalis | longslagader vanuit rechterventrikel |
| arteria pulmonalis | longslagader |
| venae pulmonales | longader |
| vena cava inferior | onderste holle ader |
| vena cava superior | bovenste holle ader |
| atrium dextrum | rechter boezem |
| atrium sinistrum | linker boezem |
| ventriculus dexter | rechter kamer |
| ventriculus sinister | linker kamer |
| abdomen | buik |
| gaster | maag |
| hepar | lever |
| vesica fellea | galblaas |
| pancreas | alvleesklier |
| splen/lien | milt |
| ren | nier |
| duodenum | twaalfvingerige darm |
| jejnum | deel dunne darm |
| ileum | laatste deel dunne darm |
| coecum | blinde darm |
| appendix vermiformis | wormvormig aanhangsel |
| colon ascendens | opstijgende dikke darm |
| colon transversum | dwarslopende dikke darm |
| colon descendens | dalende dikke darm |
| rectum | endeldarm |
| peritoneum | buikvlies |
| aorta abdominalis | buik aorta |
| bifucatio aortae | splitsing buikaorta |
| urerus | baarmoeder |
| vena portae | leverpoortader |
| vesuca urinaria | urineblaas |
| colon sigmoideum | s-vormige colon voor rectum |
| nierschors | bevat o.a kronkelende tubuli |
| niermerg | bevat lis van henle en verzamelbuis |
| nefron | functionele eenheid van nier |
| nierlichaampje | filtratiegedeelte van nefron |
| glomerulus | capillair netwerk betrokken bij ultrafiltratie |
| proximale tubulus | tubulus met veel microvilli en mitochondrien, actieve reabsorptie |
| lis van henle | tubulair onderdeel dat door niermerg loopt |
| verzamelbuis (ductus colligens) | bepaalt urine door laatste waterresorptie |
| area cribrosa | gebied waar verzamelbuizen uitmonden |
| ultrafiltratie | filtratie vanuit glomerulaire capilairen naar nierfiltraat |
| Juxtaglomerulaire/Ruyter-cellen | produceren renine |
| renine | bloeddruk en de vocht- en zoutbalans in het lichaam te reguleren door het eiwit angiotensinogeen (uit de lever) om in angiotensine |
| respiratie | ademhaling/gaswisseling |
| farynx | keelholte |
| larynx | strottenhoofd |
| bronchus | grote vertakking uit trachea |
| bronchiolus | kleine luchtweg |
| bronchiolus terminalis | einde geleidende luchtweg |
| Bronchiolus respiratorius | begin respiratoire deel |
| ductus alveolaris | alveolaire gang |
| sacculus alveolaris | zakje alveoli |
| geleidende zone | Transporteert, verwarmt, bevochtigt en reinigt lucht; geen gaswisseling |
| alveolus | longblaasje waar gaswisseling plaatsvindt |
| respiratoire zone | gaswisseling plaatsvindt |
| rechterlong | drie kwabben |
| linkerlong | twee kwabben |
| fissura major | scheidt longkwabbe via schuine fisur |
| fissura minor | horizontale fissur in rechter long |
| inspiratie | inademing |
| expiratie | uitademing |
| ventilatie | verplaatsing van lucht in/uit lingen |
| diffusie | Passieve verplaatsing door concentratie/partiële-drukverschil |
| groot concentratie verschil | diffusie sneller |
| groote diffusie oppervlak | diffusie sneller |
| klein difussieasfstand | difussie sneller |
| wet van boyle | Druk verandert tegengesteld aan volume bij gegeven hoeveelheid gas |
| flow lucht | Afhankelijk van drukverschil en luchtwegweerstand |
| Q = ΔP/R | flow= drukverschil/ weerstand |
| grote bloedsomloop | hart-lichaam- hart, o2 naar weefsels en CO2 terug |
| kleine bloedsomloop | hart-longen-hart, gaswisseling in longen |
| recht boezem | ontvangt arm en rechts kamer pomt naar longen |
| linker boezem | ontvangt rijk en pomt weg naar luchaam |
| septum | scheidingswand tussen kamers |
| tricuspidalisklep | Av-klep rechts, driekleppig |
| mitralisklep | AV-klep links, twee kleppig |
| AV-klep | klep tussen atrium en ventrikel |
| diastole | relaxatifase |
| systole | contractiefase |
| EDV | einddiastolisch volume |
| ESV | eindsystolische volume |
| SV-volume | SV=EDV-ESV |
| sinusknoop | initieert elektrische activatie van hart |
| AV-knoop | vertraagt elektrische geleiding tussen atria en ventrikels |
| purkinjevezels | geleiden activatie door ventrikels |
| druk-volumeloop | relatie tussen druk en volume van ventrikel tijdens hartcyclus |
| HCO3- | bicarbonaat ( base ) |
| Koolzuuranhydrase | Enzym dat omzettingen in CO₂/H₂O/H₂CO₃-systeem versnelt |
| CO2 + H2O | H2CO3 ( koolzuur ) |
| H2CO3 | valt uiteen in H+ en HCO3- |
| Hemoglobine en H+ | Hb kan H⁺ binden en zo buffering ondersteunen |
| PH | 7,35-7,45 |
| acidose | ph < 7,35 |
| alkalose | pH> 7,45 |
| pCO2 (zuur) | respiratoire component 35-45 mmHg |
| HCO3- (base) | metabole component, 22-26mmol/L |
| BE | base excess, -2 - +2 mmol/L |
| DKA ademhaling | ventilatie neemt toe, co2 daalt |
| respiratoire | zuur base verstoring door pCO2 |
| metabool | zuur base verstring door HCO3- |
| compensatie respiratoire acidose | Nieren verhogen metabole basecomponent/HCO₃⁻ |
| Compensatie respiratoire acidose | Nieren verlagen metabole basecomponent/HCO₃⁻ |
| Compensatie metabole acidose | Ventilatie ↑ → pCO₂ ↓ |
| Compensatie metabole alkalose | Ventilatie ↓ → pCO₂ ↑ |
| buffer | Systeem dat veranderingen in H⁺ en daarmee pH beperkt |
| bradykinine | stimuleert pijnreceptoren bij ontsteking |
| serotonine | kan pijnreceptoren stimuleren |
| Prostaglandinen | maken pijnreceptoren gevoeliger |
| Hydrostatische druk | bevordert uittreden van vocht |
| Colloïd-osmotische/oncotische druk | trekt vocht richting bloedbaan |
| viscositeit | stroperigheid van vloeistof; beïnvloedt weerstand |
| degradatie | Verlies/afbraak van oorspronkelijke eigenschappen |
| okazakifragmenten | Relevant voor probleem van replicatie aan chromosoomuiteinden |
| filtratie | Verplaatsing vanuit bloed naar voorurin |
| reabsorptie/resorptie | Stoffen uit tubulus terug naar bloed |
| secretie | stoffen van bloed naar tubulus |
| excretie | uitscheiden via urine |
| klaring | hoeveelheid plase die per tijdseenheid wordt gezuiverrd |
| paracellulair transport | transport tussen cellen |
| transcellulair transport | transport door cellen |
| vasopressine | Bevordert waterretentie |
| osmoregulatie | Regulatie van water/osmolariteit |
| barorceptor | Detecteert veranderingen gerelateerd aan vaatvulling/druk |
| hypernatriemie | te veel Na+ |
| hyponatriemie | te weinig Na+ |
| hypovolemie | te laag circulerend volume |
| hypervolemie | te hoog circulerend volume |
| GFR | maat die aangeeft hoe goed de nieren kunne filtreren |
| hypertoon | concentratie opgeloste stoffen in cellen hoger, water cel uit |
| hypotoon | conecntratie opgeloste stoffen lager in cellen, water stoomt cellen in |
| proxiamle tubulus | langer dan distale tubulus en bevat veel mitochondrien en microvilli |
| juxtaglomulaire apparaat | bestaat uit macula densa, extraglomulaire nesangiumcellen, cellen van Ruyter |
| macula densa | deel van distale tubulus, sensor hoeveelheid natium en chloor ionen |
| mesangiumcellen | ruimen dichtgeslibte membranen op. |
| podocyten | op capipllairen in glomerlus, zorgen voor ultrafiltratie, maken nieuw membraan aan wat door mesangiumcellen is verwijderd |
| trabekels | grote vertakkingen podocyten |
| pedikels | kleine vertakking podocyten |
| hongercentrum | altijd aan, gestimuleert door ghreline uit lege maagwand |
| verzadigings centrum | gestimuleert door cholecytokinine (CCK), glucagon en somatostanine. gesecreteerd als vet als in darm komt |
| coeliakie | chronische darmziekte waarbij darmen overgevoelig zijn voor gluten en erdoor beschadigd raken |
| cystische fibrose (taaislijmziekte) | CF tast transport van chloride ionen aan, invloed op water en zout transport in en uit cel. ook wordt slijm in bepaalde organen erg dik |
| aorta klep | tussen aorta en linker ventrikel |
| pulmonalisklep | tussen a.pulmonalis en rechter ventrikel |
| arcus aortae | ontspringt in a. branchiocephalica, a.subclavia sinistra en a. common carotis sinistra. |
| a. branchiocephalica | splitst in a. common carotis dextra en a.subclavia dextra |
| apex | bovenste punt van de long |
| basis | onderste punt van de long |
| recessus costodiaphragmaticus | ruimte in longholte tussen ribben en diaphragma, de longen vullen deze ruimte bij inademing |
| ligamentum falciforme | scheidt de linker en rechter leverkwab |
| farmacotherapie | interactie tussen farmacon en patient |
| farmacokinetiek | wat doet het lichaam met geneesmiddel |
| farmacodynamiek | wat doet het geneesmiddel met het lichaam |
| agonist | bindt aan receptor van cel en vindt signaaltransdcutie in cel plaats |
| antagonist | kan minder goed aan receptor binden, geen effect volgt |
| inverse agonist | tegenovergestelde effect van agonist |
| partiele agonist | effect is minder dan bij volle agonist |
| werkzaamheid | max effect dat een farmacon kan geven |
| potency | mate waarin farmacon na binding receptor kan activeren |
| EC50 | concentratie bij respons van 50% |
| affiniteit | hoe goed een geneesmiddel aan receptor kan binden |
| Ka-waarde | concentratie geneesmiddel dat nodig is om aan 50% van receptoren te binden, hoe lager hoe hoger affiniteit |
| specificiteit | eigenschap van farmacon slechts een beperkt type receptoren kan binden |
| selectiviteit | beperkt aantal effecten dat farmacon tot stand kan brengen |
| intraveneuze toeding | snel, want komt direct in bloedbaan maar ook snel uit bloedbaan verdwenen |
| orale toediening | langer want medicijn moet via spijsverteringskanaal opgenomen worden |
| nociceptie | pijn die wordt uitgeoefend |
| pijngewaarwording | in de hersenen |
| pijnbeleving | het leiden van pijn |
| pijngedrag | hoe iemand zich voelt en gedraagt met de pijn |
| C vezels (geen myelineschede) | signaleren nociceptoren en pijn onstaat, doffe zeurende pijn dus neuropatische pijn |
| A-delta-vezels (wel myelineschede) | signaleren nociceptoren en pijn onstaat, acute pijn. prikkel drempel hoog voor deze vezels |
| locaalanestetica | lidocaine |
| niet-opoodiden | paracetamol en NSAIDs |
| opioiden | morfine, oxycodon ( afgeleid van morfine ) |
| analgetica bij neurotische pijn | antidepressiva en anti-epileptica remmen heropname van noradrenaline en serotonine |
| paracetmol | pijn als kortsremmend. remt de prosstaglandine productie in hypothalamus. |
| NSAIDs | remmen COX enzym dus remmen pijn en ontsteking Bijwerkingen -probleem in bloedstolling -grotere kans op maagbloedingen - verlies nier functie |
| COX 2 enzym | zet arachidonzuur dat vrij komt bij weefselschade om in prostaglandines, die maken weer zenuwuiteindes gevoeliger en spelen rol bij lokale ontsteking |
| prosstaglandines | zorgen temp verhoging |
| opioiden | binden aan u-receptor van cellen. In CZ Ca2+ opname geremd en geen synapsen. geen impulsoverdracht, dus geen pijn Bijwerkingen - jeuk -mictie problemen -obstipatie door minder dramperistalstiek -sedatie: afname bewustzijn -respiratoire depressie |
| COX 1 enzym | zorgt voor goede nier doorbloeding, protectie maagwand en functie van trombocyten |
| somatisch ZS | Regelt vooral bewuste bewegingen van skeletspieren |
| autonoom ZS | Regelt automatisch je organen, klieren en gladde spieren |
| sympatisch ZS | autonoom, Maakt lichaam klaar voor actie/stress → fight or flight |
| parasympatisch ZS | autonoom, Zorgt voor rust en herstel → rest and diges |
| trombocyten | bloedplaatjes, zorgen voor bloedstolling |
| mictie problemen | plas problemen |
| renale perfusie | doorbloeding |
| G1-fase | chromosomen bevatten een DNA-molecuul |
| s-fase | DNA replicatie |
| G2-fase | fase waarin chromosomen uit 2 DNA-moleculen bestaan |
| m-fase | celdeling |
| necrose | ongecontroleerde celdood. |
| stadia kankerr | normale cel- laaggradig- hooggradig-carcinoom |
| mutaties door | intern: DNA repicatie gaat fout extern: radiatie en chemicalen |
| carcinoom | wanneer epitheliale cellen vanuit de mucosa door basaalmembraan heen gaan naar de submocosa, spierwand en vertweefsel |
| ABL | produceert bloedcellen |
| BCR | gen dat altijd aan staat |
| invasief carcinoom | lamina muscularis mucosa overschreden door tmorcellen |
| hematogene metastasering | metastaseren door bloedvaten |
| lymfogene metastastering | metastaseren door lymfevaten |
| poliep | uitgroei van epitheel |
| noxe | constante irritatie dor steeltjes op poliepen |
| NRAS | eiwit die rol speelt in celdifferentiatie |
| KRAS | aan en uitzetten van genen |
| EGFR-receptor | groeifactor bindt hieraan en stimuleert KRAS |
| coupe | plakje weefsel voor onder microscoop 4micro |
| he kleuring | weefsels kleuren |
| hematine | kleurt kern paars/blauw |
| eosine | kleurt cytoplasma roze |
| fixeren | legt alle chemische processen in cel stil |
| lichtmicroscopie | Gebruikt zichtbaar licht. Voor algemene structuur van cellen/weefsels. Vaak kleuring nodig, bv. H&E. |
| Fluorescentiemicroscopie | Gebruikt fluoroforen die na excitatie licht uitzenden. Hiermee kun je specifieke structuren/moleculen zichtbaar maken |
| Immuno-elektronenmicroscopie (immuno-EM | antistoffen met elektrondense labels, vaak gouddeeltjes → heel precies bepalen waar een bepaald eiwit zit. |
| Scanning-elektronenmicroscopie (SEM) | Elektronen scannen het oppervlak → gedetailleerd, 3D-achtig beeld van het oppervlak. |
| Transmissie-elektronenmicroscopie (TEM | Elektronen gaan door een ultradunne coupe → interne ultrastructuur bekijken. Zeer hoge resolutie. |
| lipogenese | vet aanmaak uit suiker en koolhydraten |
| frontaalkwab | intiligentie, sociaal zijn |
| temporaal kwab | geheugen, gedrag, gehoorvermogen |
| hersenstam | alle atomatische functies |
| kleine hersenen | controle over denken, motivatie, emotie en balans, evenwicht, coordinatie |
| partietaal kwab | oog hand coordinatie |
| occipitaal kwab | verwerken van visuele informatie |
| beta oxidatie | vetzuren afbreken om energie te maken |
| Albumine | Het houdt vocht vast in de bloedvaten, zodat het niet weglekt naar de omliggende weefsels. |
| glucose-alanine cyclus | spieren en de lever nauw samenwerken om energie te produceren en giftig ammoniak veilig uit het lichaam te verwijderen |
Created by:
isen