Help
Options
Didn't know it?
click below
click below
Knew it?
click below
click below
Don't Know
Remaining cards (0)
Know
retry
shuffle
restart
0:00
Embed Code - If you would like this activity on your web page, copy the script below and paste it into your web page.
Normal Size Small Size show me how
Normal Size Small Size show me how
Woordleer - Ned Gram
| Term | Definition |
|---|---|
| Morfologie | de studie van de vorming en structuur van woorden |
| Morfeem | de kleinste eenheid van vorm en betekenis |
| Flexionele morfologie | de studie van morfologische procedés waarmee bestaande woorden worden verbogen of vervoegd, subdiscipline van morfologie |
| Lexeem | een verzameling van verschillende buigings- en vervoegingsvarianten van een lemma |
| Lemma | de “canonieke” vorm van een lexeem |
| Lexicale morfologie | studie van morfologische processen waarlangs nieuwe woorden worden gevormd op basis van de combinatie van morfemen, subdiscipline van de morfologie |
| Vrije morfemen | minimale eenheden van vorm en betekenis die ook zelfstandig kunnen voorkomen |
| Gebonden morfemen of affixen | minimale eenheden van vorm en betekenis die niet zelfstandig kunnen voorkomen, alleen als woorddeel bij een basiswoord |
| Ongelede woorden | woorden die slechts uit één morfeem bestaan |
| Gelede woorden | woorden die uit meerdere morfemen bestaan |
| Principe van compositionaliteit | de betekenis van het geheel komt tot stand op basis van de betekenissen van de bestanddelen en de manier waarop die met elkaar zijn samengvoegd |
| Formeel gelede woorden | woorden waarin we verschillende onderdelen kunnen onderscheiden, maar die onderdelen leveren niet (meer) elk een eigen betekenisbijdrage |
| Afleiding | woordvormingsprocédé waarbij woorden worden gevormd door aanhechting van een affix aan een basiswoord |
| Prefix | voorvoegsel |
| Affix | achtervoegsel |
| Prefigering | afleiding waarvan het aangehechte affix een prefix is |
| Suffigering | afleiding waarvan het aangehechte affix een suffix is |
| Nominalisering | afleiding waarvan het resulterende gelede woord een zelfstandig naamwoord is |
| Adjectivering | afleiding waarvan het resulterende gelede woord een bijvoeglijk naamwoord is |
| Verbalisering | afleiding waarvan het resulterende gelede woord een werkwoord is |
| Adverbialisering | afleiding waarvan het resulterende gelede woord een bijwoord is |
| Denominale afleiding | afleiding waarvan het basiswoord een zelfstandig naamwoord |
| Deadjectivale afleiding | afleiding waarvan het basiswoord een bijvoeglijk naamwoord is |
| Deverbale afleiding | afleiding waarvan het basiswoord een werkwoord is |
| Denumerale afleiding | afleiding waarvan het basiswoord een telwoord is |
| Categoriale semantiek | een parafrase waarin abstractie wordt gemaakt van het exacte basiswoord maar waarin wordt geprobeerd om de betekeniseigenschappen te vatten die de woorden die onder de woordvormingsregel vallen gemeenschappelijk hebben |
| Circumfigering | afleiding waarbij er zowel voor als na het basiswoord een affix toegevoegd wordt |
| Samenstelling | woordvormingsprocedé waarbij (in het prototypische geval) twee vrije morfemen worden gecombineerd tot een geleed woord |
| Nominale samenstelling | samenstelling met een substantief als hoofd |
| Adjectivale samenstelling | samenstelling met een adjectief als hoofd |
| Verbale samenstelling | samenstelling met een werkwoord als hoofd (zeldzaam) |
| Defectief werkwoord | werkwoord dat niet of nauwelijks op de gewone manier vervoegd kan worden |
| Endocentrische samenstelling | samenstelling waarin één van de leden als (formeel of semantisch) hoofd van het geheel fungeert |
| Exocentrische samenstelling | samenstelling waarin geen van de leden als hoofd fungeert, bahuvrihicomposita |
| Copulatieve samenstellingen | samenstellingen waarin in zekere zin beide leden hoofd zijn (nevenschikking, bv priester-dichter) |
| Samenstellende/ternaire samenstellingen | een samenstelling die bestaat uit een niet-bestaande samenstelling en een vrij morfeem (bv tweepersoonsbed)(geen binaire structuur) |
| Identificerende samenstelling | samenstelling op referentieniveau die één referent of één specifieke groep referenten benoemt |
| Beeldende samenstelling | een vorm van figuurlijk taalgebruik waarin het rechterlid een metafoor is voor het in het linkerlid genoemde |
| Samenstellende afleiding | woordvormingsprocédé waarbij samenstelling en afleiding tegelijk optreden (bv blauwogig)(verschil met samenstellende samenstelling: hier wordt een niet-bestaande samenstelling met een gebonden morfeem verbonden) |
| Conversie/impliciete transpositie/nulafleiding | woordvormingsprocédé waarbij een nieuw woord van de woordsoort X gevormd wordt op basis van een bestaand woord van de woordsoort Y zonder dat er een vormelijke verandering plaatsvindt. |
| Back-formation/Rückbildung | een woordvormingsprocédé waarbij een nieuw woord wordt gecreëerd door een vermeende basis te extraheren uit een al bestaand geleed woord. |
| Affixvervanging | woordvormingsprocédé waarbij het affix in het basiswoord vervangen wordt, in plaats van dat er nog een affix wordt toegevoegd (bv her + veroveren |
| Clipping | woordvormingsprocédé waarbij een verkorte vorm van een woord dienst gaat doen als een informele variant voor het volledige woord (bv info > informatie) |
| Blending of versmelting (woordfabricage) | woordvormingsprocédé waarbij een nieuw woord wordt gevormd door delen van twee woorden met elkaar te laten versmelten, zonder dat die delen zelf (noodzakelijk) morfeemstatus hebben (bv labradoedel) |
| Affixoïde | oorspronkelijk vrij morfeem dat zich heeft ontwikkeld in de richting van een affix (bv bere in beregoed, beregezellig ←→ beresterk, waar nog wel een element van vergelijking in zit) |
| Scheidbaar samengestelde werkwoorden | werkwoorden met als rechterlid een werkwoord en als linkerlid een voorzetselbijwoord, substantief of adjectief. Ze zijn geen woorden of woordgroepen, maar samenkoppelingen (aparte categorie) |
| Productiviteit | de mogelijkheid tot uitbreiding van de woordenschat volgens een bepaalde vorm-betekenissystematiek die zich voordoet in bestaande gelede woorden. Een productieve woordvormingsregel kan dus worden toegepast op nieuwe basiswoorden. |
| Blocking | een geleed woord wordt niet gevormd omdat het concept al benoemd wordt met een ander woord |
| Hapax (legomena) | vorm die in een corpus precies één keer voorkomt |
| Allomorfie | één morfeem kent verschillende verschijningsvormen afhankelijk van de fonologische of morfologische context waarin het voorkomt (bv diminutiefsuffix: tje, je, kje, pje, etje) |
| Woord | zelfstandige eenheid van vorm en betekenis |
| Lexicale semantiek | studie van woordbetekenis en van woordenschat |
| Lexicologie | synoniem voor lexicale semantiek of soms voor woordleer |
| Monosemie | een woord heeft slechts één conceptuele betekenis |
| Polysemie | een woord heeft meerdere, aan elkaar verwante conceptuele betekenissen |
| Homonymie | dezelfde woordvorm heeft meerdere, niet aan elkaar verwante betekenissen, waardoor we eerder spreken van twee verschillende lexemen die dezelfde vorm hebben |
| Synonymie | twee woorden hebben dezelfde (of bijna dezelfde) conceptuele betekenis |
| Antonymie | twee woorden hebben een tegenovergestelde betekenis |
| Semasiologie | perspectief binnen de lexicale semantiek dat vertrekt vanuit de vorm en onderzoekt welke betekenissen door die vorm kunnen worden uitgedrukt en wat de relaties daartussen zijn . |
| Onomasiologie | perspectief binnen de lexicale semantiek dat vertrekt vanuit het concept en nagaat door welke vormen die betekenis kan worden uitgedrukt |
| Metonymie | er is sprake van contiguïteit of aangrenzendheid tussen twee betekenissen, d.w.z. dat er een band is van contact of nabijheid tussen de referenten van die betekenissen. |
| Metaforie | er is een band van gelijkenis of vergelijking tussen de referenten van twee betekenissen, die doorgaans niet tot hetzelfde werkelijkheidsdomein behoren |
| Dode of verbleekte metafoor | een betekenis die oorspronkelijk metaforisch was, wordt niet meer zo aangevoeld (bv toelichten) |
| Conceptuele metaforen | metaforen die geen losse woorden of woordbetekenissen betreffen, maar volledige werkelijkheidsdomeinen: over het ene werkelijkheidsdomein wordt vaak gesproken m.b.v. woorden uit het andere werkelijkheidsdomein |
| Specialisatie | de betekenis van een woord wordt verengd, zodat die van toepassing is op een kleinere set referenten |
| Generalisatie | de betekenis van een woord wordt verruimd |
| Woordveld | set van woorden de entiteiten uit hetzelfde begripsveld benoemen |
| Hyponiem | begrip A is een hyponiem van begrip B als A een soort B is |
| Hyperoniem | een woord dat de betekenis van een ander woord volledig omvat, maar hier geen synoniem van is. Een hyperoniem heeft een ruimere betekenis dan het onderliggende woord, het hyponiem. |
| Meronymie | een meroniem benoemt een onderdeel van een holoniem (bv oog > gezicht) |
| Holonymie | een holoniem benoemt een geheel van meroniemen (bv gezicht) |
Created by:
user-1911419