click below
click below
Normal Size Small Size show me how
Stack #4583075
| Question | Answer |
|---|---|
| Wat was het Germaanse eennaamsysteem voor de 12de eeuw? | Het systeem van vernoeming, waarbij kinderen naar ouders werden vernoemd via combinerende of volledige vernoeming. |
| Wat zijn de twee vormen van vernoeming in het Germaanse systeem? | 1. Combinerende vernoeming (lettergreep van moeder en vader). 2. Volledige vernoeming (volledige naam van vader of ander familielid). |
| Waarom ontstond het tweenamensysteem vanaf de 12de eeuw? | Door groeiende steden en vernoeming droegen steeds meer mensen dezelfde naam, wat leidde tot behoefte aan een toenaam naast de voornaam. |
| Welke twee factoren bepaalden wanneer het tweenamensysteem doorbrak? | 1. Platteland vs. stad: eerst in de stad. 2. Noordelijke vs. Zuidelijke Nederlanden: eerst in het Zuiden. |
| Wat zijn de vier benoemingsmotieven voor familienamen? | 1. Beroepsnamen. 2. Aardrijkskundige namen (Herkomst- en Adresnamen). 3. Verwantschapsnamen (Patroniem en Metroniem). 4. Eigenschapsnamen. |
| Wanneer werden toenamen officiële, erfelijke familienamen in België? | In 1795, onder Franse invloed na de inlijving door Napoleon, werden vaste toenamen officieel vastgelegd via de Code Civil. |
| Wanneer gebeurde dit in Holland? | In 1811. |
| Wat zijn de vier 'basisleveranciers' van Vlaamse voornamen? | 1. Germaanse oorsprong. 2. Keltische oorsprong. 3. Bijbelse oorsprong. 4. Latijnse oorsprong. |
| Geef een voorbeeld van een voornaam van Germaanse oorsprong en zijn betekenis. | Boudewijn, van 'bald/boud' (dapper) en 'win' (vriend), betekent 'dappere vriend'. |
| Vanaf welke eeuw werden bijbelse voornamen populair? | Vanaf de 10de eeuw. |
| Noem twee voorbeelden van modieuze aanpassingen aan voornamen vanaf de 18de eeuw. | 1. Franse vormen zoals Lowie (Louis) of Jaak (Jaques). 2. Engelse, Scandinavische of Russische vormen vanaf de 20e eeuw, zoals Kevin, Björn, of Natasja. |
| Noem drie categorieën van 'vreemde namen' die vanaf het laatste kwart van de 20ste eeuw opdoken. | 1. Namen uit de media (bijv. Khaleesi). 2. Namen door migratie (bijv. Yasmine, Luca). 3. Retrotrend (bijv. Marie, Josse). 4. Creatieve namen (bijv. Sterre, Wolf). |
| Hoe wordt een voltooid deelwoord gebruikt als bijvoeglijk naamwoord? | Het verbuigt zoals een gewoon bijvoeglijk naamwoord, past zich aan in geslacht en getal, en krijgt vaak een -e. |
| Wat is de basisregel voor het aaneenschrijven van samengestelde zelfstandige naamwoorden? | De meeste worden aaneengeschreven (bijv. hogesnelheidstrein, warmwaterbron). |
| Hoe schrijf je samengestelde werkwoorden in de infinitief en deelwoorden? | Ze worden aaneengeschreven (bijv. achteruitgekeken, gevangengenomen). |
| Wanneer gebruik je een koppelteken bij Engelse samenstellingen? | De meeste worden aaneengeschreven (bijv. airbag, fulltime). |
| Wat is de regel voor het koppelteken bij klinkerbotsing? | Er komt een koppelteken tussen klinkers (ook i-l en i-j) omwille van de leesbaarheid, bij mogelijke verwarring (bijv. auto-ongeval, zonne-energie). |
| Wanneer komt er een koppelteken in samengestelde aardrijkskundige namen? | Er komt een koppelteken (bijv. Frans-Vlaanderen, Oost-Brabant). |
| Wanneer gebruik je een koppelteken bij gelijkwaardige delen in een samenstelling? | Bij gelijkwaardige delen (bijv. schilder-behanger, zwart-wit). |
| Welke voorvoegsels krijgen altijd een koppelteken erna? | ex, oud, niet, non, Sint/St., aspirant, adjunct (bijv. ex-vriendin, niet-roker). |
| Geef een voorbeeld van een stapelsamenstelling met meerdere koppeltekens. | doe-het-zelfzaak, kat-en-muisspel, mond-op-mondbeademing. |
| Wanneer schrijf je een tussenletter -s in een samenstelling? | Als je een extra /s/ hoort, schrijf je die (bijv. dorpskern). Uitzondering: als het rechterdeel met een sisklank begint, kijk je naar een vergelijkbaar woord zonder sisklank (bijv. bruidsluier, want bruidsboeket). |
| Wanneer schrijf je de tussenletter -en- in een samenstelling? | Je schrijft -en- als het eerste deel alleen een meervoud op -(e)n heeft (bijv. pannenkoek, notendop). |
| Noem drie uitzonderingen waarbij je -e- schrijft in plaats van -en- als tussenletter. | 1. Maneschijnregel (iets unieks: zonneschijn). 2. Kinnebakregel (verborgen samenstelling: bruidegom). 3. Beresterkregel (versterkend bijvoeglijk naamwoord: boordevol). |
| Wat is een tangconstructie? | Een stijlfout waarbij twee bij elkaar horende woorden of woordgroepen ver uit elkaar staan, waardoor de zin zwaar en minder leesbaar wordt. |
| Geef een voorbeeld van een tangconstructie met een voltooid deelwoord en een verbeterde versie. | Tangconstructie: "We zijn ooit op klaarlichte dag door een bende pubers op skateborden in het parkje bestolen." Verbeterd: "We zijn ooit bestolen op klaarlichte dag door een bende pubers op skateborden in het parkje." |
| Hoe werden middeleeuwse verhalen mondeling verspreid? | Door troubadours/trouvères, professionele zangers/vertellers, vaak met muziekinstrumenten, in rijm/versvorm om het makkelijker te onthouden. |
| Wat is een handschrift? | Een handgeschreven boek uit de tijd voor de boekdrukkunst. |
| Noem twee redenen waarom veel Middelnederlandse literatuur verloren is gegaan. | 1. Verhalen werden nooit opgeschreven. 2. Schade door brand, diefstal, oorlog. |
| Waarom waren handschriften zo duur in de middeleeuwen? | Door het dure materiaal (perkament, gemaakt van dierenhuiden) en het arbeidsintensieve proces (monnikenwerk). |
| Welk team was nodig om een handschrift te maken? | Kopiist, rubricator, verluchter, binder, kunstschilder. |
| Wat droeg bij aan de goedkopere productie van boeken vanaf de late middeleeuwen? | 1. Boekdrukkunst. 2. Gebruik van papier in plaats van perkament. |
| Welke twee groepen konden zich handschriften veroorloven vóór 1200, en welke talen gebruikten ze? | De adel (Frans) en de kerk (Latijn). |
| Welke taal sprak de adel in het oosten van de Lage Landen, en wat wilde zij? | Zij sprak Diets (volkstaal) en wilde de Franstalige adellijke cultuur leren kennen en rijkdom tonen. |
| Wat zijn de twee subgenres van de ridderepiek? | 1. Arthurroman (over Koning Arthur en de ridders van de Ronde Tafel). 2. Karelroman (over Karel de Grote). |
| Wat is een proloog in een middeleeuws verhaal? | Een korte inleiding waarin de auteur reclame maakt, om Gods hulp vraagt en het publiek aanspoort te luisteren. |
| Wat is de cirkelstructuur in Arthurverhalen? | Ordo (vrede) → Manque (verstoring) → Queeste (zoektocht) → Ordo (herstel van vrede). |
| Wat is een drogreden? | Een valse, bedrieglijke redenering; een fout in een argumentatie. |
| Wat is de drogreden 'onjuiste oorzaak-gevolgrelatie'? | Er wordt een oorzaak-gevolgrelatie gelegd tussen twee zaken waar die er niet is (bijv. "Ouderen op e-bikes hebben ongelukken, dus e-bikes zijn gevaarlijk"). |
| Wat is de drogreden 'verkeerde vergelijking'? | Je vergelijkt onterecht twee zaken met elkaar (bijv. "In een bus zit geen wc, dus in een trein hoeft dat ook niet"). |
| Wat is de drogreden 'overhaaste generalisatie'? | Op grond van een enkel voorval een conclusie trekken voor alle gevallen (bijv. "Mijn opa dronk jenever en werd 98, dus alcohol is niet ongezond"). |
| Wat is een cirkelredenering? | Het standpunt wordt herhaald, alleen anders geformuleerd, zonder nieuw bewijs (bijv. "God bestaat omdat het in de bijbel staat, en de bijbel is waar omdat het Gods woord is"). |
| Wat is de drogreden 'persoonlijke aanval (ad hominem)'? | Je valt de persoon aan in plaats van zijn argumenten (bijv. "Wat weet jij van gezondheid, jij bent te zwaar!"). |
| Wat is de drogreden 'ontduiken van de bewijslast'? | Je keert de bewijslast om en laat de tegenpartij het tegendeel bewijzen (bijv. "Dat is gewoon zo, bewijs jij maar dat het niet zo is!"). |
| Wat is de drogreden 'vertekenen van een standpunt'? | Je legt de tegenpartij woorden in de mond of overdrijft het standpunt (bijv. Persoon 1: "Kinderen zijn soms luidruchtig." Persoon 2: "Dus jij haat alle kinderen!"). |
| Wat is de drogreden 'bespelen van het publiek'? | Je beweert iets waar tegenin gaan sociaal moeilijk is, of speelt in op emoties (bijv. "Iedereen begrijpt dat deze man veroordeeld moet worden"). |
| Wat is de drogreden 'onjuist beroep op autoriteit'? | Je beroept je op een autoriteit die geen expert is of belangen heeft (bijv. "Condooms verspreiden aids, want dat zegt de paus"). |
| Wanneer gebruik je een hoofdletter aan het begin van een zin? | Altijd, behalve als de zin met een cijfer of afkorting begint. |
| Krijgen religieuze termen zoals 'God' en 'Pasen' altijd een hoofdletter? | Ja, als ze met buitengewoon respect worden gebruikt. Samenstellingen of afleidingen niet (bijv. goddelijk, kerstvakantie). |
| Krijgen talen en volkeren een hoofdletter? | Ja (bijv. Engels, Vlaams). Bijvoeglijke afleidingen en etnische groepen niet (bijv. creoolse jongen, bordeaux). |
| Krijgen geografische namen en instellingen een hoofdletter? | Ja (bijv. Zuid-Frankrijk, Museum voor Schone Kunsten). Bij figuurlijk of afgeleid gebruik niet (bijv. bordeaux als wijn, de middeleeuwen). |
| Krijgen maanden, seizoenen en windstreken een hoofdletter? | Nee, altijd kleine letter (bijv. maart, het oosten). Behalve als het om een politiek gebied gaat (bijv. Het Westen). |
| Wat betekent 'invasief'? | Te vergaand, binnendringend. |
| Wat is een 'brugfiguur'? | Een persoon die verschillende groepen met elkaar verbindt. |
| Wat betekent 'implementeren'? | Een plan uitvoeren, in de praktijk brengen. |
| Wat betekent 'onderbouwen'? | Iets staven met argumenten of bewijs. |
| Maak een bijvoeglijk naamwoord van 'constitutie'. | Constitueel (bijv. een constitutionele monarchie). |
| Maak een bijvoeglijk naamwoord van 'fraude'. | Frauduleus (bijv. frauduleuze praktijken). |
| Maak een bijvoeglijk naamwoord van 'familie'. | Familiaal (bijv. een familiaal gebaar). |
| Wat is het doel van de historisch-vergelijkende taalkunde? | Het vergelijken van verschillende (oude) talen om een gemeenschappelijke voorouder te vinden. |
| Geef de taalkundige afstamming van het Nederlands terug in de tijd. | Nederlands → Nederfrankisch → West-Germaans → Gemeengermaans → Indo-Europees. |
| Noem twee Europese talen die niet tot de Indo-Europese taalfamilie behoren. | 1. Fins (Fins-Oegrisch, van Oeraals). 2. Baskisch (geen bekende familie). 3. Turks. |
| Wat zijn de twee dialectgroepen van het West-Germaans? | 1. Noordzeegermaans of Ingveoons. 2. Continentaal West-Germaans. |
| Welke taal hoort niet in dit rijtje en waarom: Schots, Engels, Zweeds, IJslands? | Schots hoort niet, omdat het een Keltische taal is, terwijl de andere Germaanse talen zijn. |
| Wat is de eerste klankverschuiving? | De Germaanse klankverschuiving (Wet van Grimm) rond 500 v.Chr., waarbij Indo-Europese medeklinkers zachter worden in het Germaans (bijv. b,d,g → p,t,k). |
| Waarom is taalvergelijking voor Spaans gemakkelijker dan voor Nederlands? | Spaans is een dochtertaal van het Latijn, een taal die goed is opgeschreven. Het Germaans (voorouder van Nederlands) moet gereconstrueerd worden. |
| Wat is de theorie van de koerganruiters over de oorsprong van het Indo-Europees? | Het Indo-Europees zou ongeveer 6000 jaar geleden ontstaan zijn ten noorden van de Zwarte Zee (in het huidige Rusland) bij deze ruitervolken. |
| Welke taal hoort niet in dit rijtje en waarom: Engels, Fries, Duits, Hongaars? | Hongaars hoort niet, omdat het een Fins-Oegrische (niet-Indo-Europese) taal is, terwijl de andere West-Germaanse talen zijn. |
| Wat is de tweede klankverschuiving? | Een klankverschuiving binnen het Germaans die rond de 6de eeuw in het Hoogduits plaatsvond, waarbij p,t,k veranderden in pf, ts, (k)ch (bijv. 'pund' werd 'Pfund'). |