Help
Options
Didn't know it?
click below
click below
Knew it?
click below
click below
Don't Know
Remaining cards (0)
Know
retry
shuffle
restart
0:00
Embed Code - If you would like this activity on your web page, copy the script below and paste it into your web page.
Normal Size Small Size show me how
Normal Size Small Size show me how
Hoofdstuk 10
Taalbeschouwing LKT
| Question | Answer |
|---|---|
| Fonologisch niveau | Regels voor Uitspraak en onderdeel taalkunde is Fonologie |
| Morfologisch niveau | Regels voor Opbouw van woorden en onderdeel taalkunde is Morfologie |
| Syntactisch niveau | Regels voor Volgorde van woorden en onderdeel taalkunde is Syntaxis |
| Semantisch niveau | Regels voor Betekenis en onderdeel taalkunde is Semantiek |
| Pragmatisch niveau | Regels voor Gebruik en onderdeel taalkunde is Pragmatiek |
| Orthografisch niveau | Regels voor Spelling en onderdeel taalkunde is Orthografie |
| Spraakklanken | De kleinste elementen van een taal, denk aan /sch/ |
| Foneem | Denk aan telefoon |
| Grafeem | Denk aan een graf |
| Zinsaccent | Is de nadruk in een zin dat je op een bepaald woord legt |
| Morfeem | Het kleinste betekenis dragende element van een taal |
| Vrij morfeem | Morfemen die als los woord kunnen voorkomen en die niet verder zijn op te splitsen in betekenis dragende delen (huis, meel en klein). |
| Gebonden morfeem | Morfemen die je niet als los kunt gebruiken, maar die altijd gekoppeld zijn aan een ander woord (ig of heid). |
| Voorvoegsel en achtervoegsel | Een gebonden morfeem staat in het begin of aan het einde van een woord |
| 4 morfologische principes | Samenstelling, Afleiding, Verbuiging, Vervoeging |
| Samenstelling | Twee losse woorden worden samengevoegd tot één woord. Het is een combinatie tussen twee vrije morfemen die een eenheid vormen en om die reden ook aan elkaar worden geschreven |
| Afleiding | Is een woord waarvan niet alle delen als zelfstandig woord voorkomen. Er wordt een gebonden morfeem aan toegevoegd zodat er een nieuw woord ontstaat. Bijvoorbeeld: nat en -ig wordt nattig |
| Verbuigingsvormen | Meervoud, verkleinwoord, vergelijking (kleiner), buigings-s (leuks), buigings-e (mooie) |
| Verbuiging | Er wordt een vrij morfeem en gebonden morfeem samengevoegd, maar er ontstaat niet een geheel nieuw woord |
| Vervoeging | Verbuiging van werkwoorden. Of te(n) of de(n) achter het werkwoord. |
| Syntaxis | De leer van zinsopbouw |
| Syntactisch niveau | De regels voor het combineren van woorden |
| Semantiek | De betekenis van woorden |
| Antoniem | Twee woorden met een tegengestelde betekenis: broer & zus |
| Synoniem | Twee woorden met dezelfde betekenis: fiets & rijwiel |
| Hyponiem | Zijn woorden waarvan de betekenis ook door een ander woord wordt uitgedrukt. Een mango is een hyponiem van vrucht. |
| Homoniem | Wanneer er geen relatie is tussen de verschillende betekenissen van 1 woord. Een horde is bijvoorbeeld een groep mensen en een hindernis. |
| Pragmatiek | Het gebruik van taal in een concrete situatie |
| Pragmatisch niveau | Het niveau waarmee we het concrete taalgebruik beschrijven. Denk aan omgangsregels en sociale normen. |
| Orthografie | De manier waarop de gesproken taal wordt weergegeven in lettertekens, oftewel de spelling van woorden |
| Homofonen | Zijn woorden met dezelfde uitspraak maar andere spelling, denk aan hart en hard |
| Homografen | Als de spelling van woorden gelijk is, maar dat er verschil zit in de uitspraak. Denk aan val-kuil en valk-uil |
| Register | Het taalgebruik dat bij een bepaalde situatie en vaak een bepaalde groep hoort |
| (vak)jargon | Taal dat gebonden is aan een bepaalde beroepsgroep |
| Regionale taalvariatie | De taal die afkomstig is uit een bepaalde streek (spreektaal of dialect) |
| Taalbeschouwing | Het gaat hierbij niet om de inhoud, maar om de vorm van taal, de manier waarop iets gezegd wordt. |
| Metalinguistisch bewustzijn | Het vermogen om over de vorm en het gebruik van taal na te denken |
| Taalbewschouwingstrategieen | Analyseren, Relateren, Vergelijken, Classificeren, Generaliseren, Herordenen |
| Prelinguale fase (0-1 jaar) | Baby maakt geluiden, nog geen echte woorden en reageert op stemmen |
| Vroeglinguale fase (1-3 jaar) | Eerste woordjes en korte zinnetjes, veel eigen taalvormen (ikke doen, auto weg) en de woordenschat groeit snel |
| Differentiatiefase (3 - 6 jaar) | Langere samengestelde zinnen, bijna alles verstaanbaar, nog fouten in vervoeging en verbuiging, kan zich aanpassen aan luisteraar en woordenschat 3000 woorden rond 5 jaar. |
| Voltooiingsfase (6 jaar en ouder) | Taalstructuur bijna volwassen, fouten nog sporadisch en complexere woordenschat en zinsbouw |
| Receptieve woordkennis | Een woord herkennen en begrijpen als je het hoort of leest |
| Productieve woordkennis | Een woord zelf correct gebruiken in spreken of schrijven |
| Diepe woordkennis | Veel weten over een woord; betekenis, synoniemen, antoniemen, gebruik in context, woordfamilie |
| Functiewoorden | Woorden zonder zelfstandige betekenis, die grammaticale functie hebben: ik, jij, een, de, het, van, uit, onze, omdat, maar |
| Fonologisch bewustzijn | Bewustzijn van klanken en woorden in gesproken taal (bijv. losse woorden in een zin herkennen) |
| Taalbewustzijn | Ontdekken dat woorden uit stukjes bestaan (klankgroepen verdelen) |
| Functioneel analfabetisme | Iemand kan technisch lezen, maar functioneert niet goed in het dagelijks leven door onvoldoende leesvaardigheid |
| Fonologische strategie | Spellen op gehoor (woord schrijven zoals het klinkt) |
| Woordbeeldstrategie | Woord als geheel onthouden (bij uitzonderlijke woorden) |
| Etymologisch principe | Spelling gebaseerd op oudere taalvormen |
| Gelijkvormigheidsprincipe | Woorden blijven gelijk gespeld in verwante vormen |
| Elementaire leeshandeling | Visuele analyse, Grafeem-foneemkoppeling, Fonemen in volgorde onthouden, Auditieve synthese, Betekenis toekennen |
| Elementaire spellinghandeling | Auditieve analyse, Foneem-grafeemkoppeling, Spatieel ordenen, Motorische uitvoering, Controleren |
| Morfologische analyse | Woorden lezen of begrijpen door ze op te delen in beteknisvolle woorddelen (morfemen) |
| Voordrachtsaspecten bij lezen | Tempo, Volume, Zinsmelodie, Natuurlijkheid & emotionaliteit, woordgroep lezen |
Created by:
SemB