Help
Options
Didn't know it?
click below
click below
Knew it?
click below
click below
Don't Know
Remaining cards (0)
Know
retry
shuffle
restart
0:00
Embed Code - If you would like this activity on your web page, copy the script below and paste it into your web page.
Normal Size Small Size show me how
Normal Size Small Size show me how
Начало истории Казах
| Question | Answer |
|---|---|
| Археологияның соңғы жаңалықтары бойынша адам баласы жер бетінде ___ пайда болған. | 3 млн жыл бұрын |
| Адамға ұқсас тіршілік иелері ___ осыдан ___ өмір сүрген. | «гоминидтер»,2,5 млн жыл бұрын |
| Адамның қалыптасуы туралы екі түрлі түсінік бар | a) Діни түсінік: Адам баласын құдай жаратты. b) Эволюция нәтижесінде маймылдан адамға айналды. |
| Алғашқы адамдар ___ аумағында қалыптасқан. | Солтүстік-Шығыс Африка, Алдыңғы және Оңтүстік Азия |
| Ежелгі Қазақстан тарихы үш кезеңге бөлінеді: | 1. Тас дәуірі б.з.б 2,6 млн – 3 мың жыл 2. Қола діуірі б.з.б 2 – 1 мың жыл 3. Ерте темір дәуірі б.з.б VIII – б.з.VI ғ.ғ |
| Жер бетіндегі ең алғашқы адам қаңқалары табылды. | Танзаниядағы /Кения, Шығыс Африка/ Олдувэй шатқалынан. |
| Шығыс Африкада Олдувэй шатқалынан табылған ең алғашқы адам: | Епті адам(homo habilis) |
| «Епті адамның» мөлшермен өмір сүрген мерзімі: | 1 млн 750 мың жыл бұрын. |
| Бұл ежелгі адам дене бітіміне және жанынан табылған тас құралдарды жасай білу қабілетіне қарап ___ деп аталды. | «епті адам» |
| Адамзаттың келесі даму кезеңін ғалымдар ____ деп атайды. | «тік жүретін адам» (homo erectus) |
| «Тік жүретін адамның» ғылымға белгілі өкілдері: | Питекантроп, Синантроп. |
| Питекантроптың қаңқасы алғаш рет табылды: | 1891 жылы, Ява аралынан. |
| Питекантроптың жасы. | 1 млн жыл бұрын. |
| Адамзат дамуында Питекантроптан кейінгі саты: | Синантроп. |
| Синантроп табылды: | Солтүстік Қытайдан, 1927 жылы |
| Солтүстік Қытайдан табылуына байланысты синантропка | «Қытай адамы» деген ат берілген. |
| Синантроптың жасы: | 500-200 мың жыл бұрын |
| Адам дамуының келесі сатысы (синантроптан кейин) – | неандерталь адам. |
| Неандерталь адамдар табылған: | Германияның Неандерталь деп аталатын жерінен |
| Неандерталь адамның сипаты: | бойы орташа, денесі мығым, белі еңкіштеу,маңдайы тайқы, қабақ сүйегі шығыңқы. |
| Неандерталь баланың сүйегі табылды: | 1938 жылы Өзбекстанның Тесіктас деп аталатын жерінен табылған. |
| Неандерталь адамның жасы: | 200-35 мың жыл бұрын өмір сүрген. |
| Мустье дәуірінде өмір сүрген адам: | Неандерталь адам |
| Тастан, сүйектен, ағаштан құрал жасай білген, отты керегіне пайдалана білген адам: | Неандерталь адам |
| Неандерталь адамы өмір сүрген кезең: | Палеолит (мустье) |
| Қазіргі кезде адам дамуы сатысынан алынып тасталған адам: | Неандерталь |
| Кейінгі палеолитте қалыптасқан адам: | Саналы адам |
| «Саналы адамдар» /қазіргі адамдар/ қалыптасқан: | Кейінгі палеолитте, 40 мың жыл бұрын. |
| Өзінің түр-тұлғасы, бет пішіні, ой-санасы, еңбекке қабілеттілігімен бүгінгі біздерге ұқсайтын адамды – | Хомо сапиенс деп атайды. /Homo sapiens – ой-санасы жетілген адам, яғни «саналы адам»/ |
| Қазақ жерінен табылған еңбек құралдарының мерзімі: | 1 млн жылдай бұрын жасалған. |
| Адам қолының еңбекке икемділігі, ептілігі артты. | Еңбек ету барысында. |
| Адамдардың алғашқы кәсібі: | Терімшілік |
| Қазақстан жерінен ежелгі адамның | сүйектері табылған жоқ. |
| Қазақстанда өмір сүрген алғашқы адамдардың еңбек құралдары табылған. | Жамбыл облысы Арыстанды өзенінің бойынан және Қазақстанның оңтүстігіндегі Қаратаудан табылған тас құралдар. |
| Алғашқы адамның көне іздері табылған. | Маңғыстау түбегіндегі Шақпақата, Қазақстанның оңтүстігіндегі Шабақты, Қазанғап, Тәңірқазған қоныстары, т.б. |
| Қазақстаннан табылған еңбек құралдары | Азия мен Африкадан табылған құралдармен ұқсас |
| Қазақстан жерінде адамдар | ерте палеолит уақытынан бастап қоныстанған |
| Қазақстан жерінде алғашқы адамдар таралып қоныстанған уақыт: | Кейінгі палеолит |
| Қазақстанның орталық және шығыс аймақтары игеріле бастаған кезең: | Мустье |
| Қазақстан аумағында алғашқы адамдар шамамен пайда болған: | 1 млн жыл бұрын. |
| Адамдардың ең бастапқы ұжымы: | Тобыр (20-30 ересек жандардан құралған). |
| Тобыр қандай қызмет атқарды: | Бірлесіп тамақ табу, жабайы жануарлардан қорғану. |
| Алғашқы адамдардың тобырдан кейінгі қалыптасу жүйесі: | Рулық |
| Алғашқы адамдардың рулық қауымнан кейінгі қалыптасу жүйесі: | Тайпа |
| Алгашкы адамдардын калыптасу жуйелеринин рети: | Тобыр->Ру->Тайпа |
| Ең ұзаққа созылған дәуір – | Тас дәуірі |
| Ерте палеолитте өмір сүрген адамдар: | 1. Епті адам, 2. тік жүретін адам/ питекантроп, синантроп/ 3. неандерталь |
| Кейінгі палеолитте өмір сүрген: | Саналы адам (Homo sapiens). |
| Алғашқы адамдардың еңбек құралдары жасалды. | Тастан. |
| Адамның алғашқы құралдары: | Қазғыш таяқ, үшкір тас, тас кескіш,қырғыш, тескіштер. |
| Әлем бойынша ең көне тас құралдар | Шығыс Африкадағы Олдувэй шатқалынан табылған. |
| Шығыс Африкадағы Олдувэй шатқалынан табылған тас құралдар аталды. | Бір жағында жүзі бар чоппер, чоппингтер |
| Аң еті мен ағаш кесу үшін пайдаланған: | чопперлер |
| Қазақстан жерінен табылған ең көне тас құралдар: | Маңғыстау, Солтүстік, Орталық Қазақстан, Қаратау аумағынан табылды. |
| Қазақстанда тас құралдардың жасалынған мерзімі: | 800-140 мың жыл |
| Алғашқы адамның табиғатқа тәуелділігі азайды. | Еңбек құралдарын пайдалануды үйренген соң. |
| Алғашқы адамдар жаңбыр мен аңдардан қашып паналаған. | Үңгірлерді |
| Адамдардың тұңғыш баспаналары. | Үңгір |
| Алғашқы адамдар төсеніш етті. | Аң терісін. |
| Терімшілік қандай кәсіп: | Табиғаттан дайын күйінде жинау. Құстардың жұмыртқалары, түрлі жеміс-жидектер. |
| Алғашқы адамдардың келесі кәсібі (теримшиликтен кейин). | Аң аулау. |
| Алғашқы адамдар аулаған аңдар. | Мамонттар, бизондар, маралдар, жабайы жылқылар, үңгір аюлары. |
| 14. Адам дене мүшелерінің, әсіресе миының жетілуіне біршама ықпал жасады. | Ет тағамы |
| Терімшілікпен негізінен айналысты. | Әйелдер |
| Аңшылықпен айналысты. | Еркектер |
| Жарылып, бөлшектеліп, жүзі өткірленген тас қару. | Чоппер. |
| Чоппермен не істеді: | Таяқты ұштады, өлтірген аң денесін боршалады, терісін сылды. |
| Қазақстан аумағында өмір сүрген алғашқы адамдар кімнің замандастары? | Питекантроптардың |
| Бір жағы қырланған тас құрал. | Монофас. |
| Екі жағынан жүз шығарылса. | Бифас деп аталды. |
| Қаратау тұрғындары жасай білген құрал. | Чоппинг. |
| Чоппинг бұл: | Домалақ малтатасты екі жағынан егеп, жүзі өткір, ирек ара сияқты құрал |
| Чоппингпен | ағаш кескен. |
| Қаратау үңгірінен тұрғындары домалақ малтатасты екі жағынан егеп, жүзі өткір, ирек ара сияқты құрал жасаған. Мұндай құралмен онша жуан емес ағашты кескен. 7. Қаратауда тас дәуірінде жуан ағашты кескен. Чоппингпен. 8. Қаратау үңгірінің адамдары жасай білг | |
| Қаратау үңгірінен тұрғындары домалақ малтатасты екі жағынан егеп, жүзі өткір,ирек ара сияқты құрал жасаған. | Мұндай құралмен онша жуан емес ағашты кескен. |
| Қаратауда тас дәуірінде жуан ағашты кескен. | Чоппингпен. |
| Қаратау үңгірінің адамдары жасай білген тас қару. | Чоппинг. |
| Қол шапқы мен жарғыштар пайда болды. | Ашель заманында. |
| Қол шапқы көлемі жетті. | 35 см-ге дейін. |
| Таяққа бекітілген тас құралдар. | Шомбал, ұзындығы 20 см, салмағы 1 кг жетті. |
| Ине мен біз жасалды. | Сүйектен. |
| Палеолит дәуірінің бес мыңнан аса еңбек құралдары табылған. | Жамбыл облысынан. |
| Бес мыңнан аса еңбек құралдарының бәрі – | қашау мен үшкір заттар. |
| Адамдарды жануарлар дүниесінен бөліп шығарған. | Еңбек құралдарын жасауды игеру. |
| Адамдардың маймылдар мен жануарлардан басты айырмашылы. | Еңбек құралдарын жасау. |
| Үшкіртастарды тас жарықшақтарынан жасаған, кейде ұштарын | ретушь әдісімен өңдеп өткірлеген. |
| Ретушь әдісі дегеніміз | бір қабат өңделген тас құралдың жүзін ұсақ ойықтар/араның жүзі сияқты/ жасау арқылы өткірлеу. |
| Еңбек өнімділігі артып, алғашқы қауімдық құрылыстың белгілері байқалды. Адамдар ұжымы тұрақты қауімға айнала бастады. | Мустье кезеңінде. |
| Қазақстанның орталық және шығыс аймақтарын адам баласы игере бастаған. | Мустье заманы. |
| Мустье кеңесінің қоныстары. | Обалысай, Мұзбел, Қанай, т.б. |
| Шығыс Қазақстан жеріндегі мустье кезеңінің қонысы. | Қанай. |
| Қанай қонысынан табылған тас құралдардың уақыты. | 140-132 мың жыл бұрын. |
| Мустье кезеңінің Оңтүстік Қазақстан жерінен табылған қалыңдығы 7 метр болатын тұрағы. | Ш.Уәлиханов атындағы тұрақ. |
| Жердің көп аймақтарын қалың мұз басып жатты,жер бетінің күрт сууының басталуы: | 100 мың жыл бұрын |
| Еуропа мен Азияның солтүстігінде алып мұздықтардың қалыңдығы: | 2 км Сондықтан кейде палеолит заманын мұз басу дәуірі деп атайды. |
| Мұздықтар ери бастады: | 13 мың жыл бұрын. |
| Мұз еруі – | палеолиттің соңы (кейінгі палеолиттің соңы) |
| Палеолит – | жер бетіндегі мұз осы дәуірге тән. |
| Киімді тікті: | Хайуандар терісінен |
| Жіп орнына пайдаланды: | Жануарлардың сіңірлерін |
| Бастапқыда отты қалай алған: | Найзағайдың түсуінен |
| Отты алуды өздері ойлап тапқан тәсіл: | тасты тасқа ұру, ағаш таяқты бір- біріне үйкелеп, қыздыру арқылы |
| Оттың адамдар өміріне әкелген өзгерісі: | жылыну, жыртқыш аңдардан қорғану, тамақ пісіру |
| Адамдар от жағуды үйренді: | мустье кезеңінде |
| Палеолит дәуірінің ашель кезеңіне жататын қоныстары: | Бөріқазған және Тәңірқазған |
| Палеолит кезеңінің атауы: | ежелгі тас дәуірі |
| Палеолит дәуіріне жататын Қаратаудағы қоныстары: | Бөріқазған және Тәңірқазған |
| Бөріқазған және Тәңірқазғаннан табылған тас құралдар ұқсас: | Оңтүстік-Шығыс Азия мен Африканың ашель кеніштерінен табылған дөрекі құралдарға. |
| Орталық Қазақстаннан табылған ашель кезеңінің ескерткіштері – Құдайкөл. Орталық Қазақстаннан табылған басқа да тұрақтар: | Жаман Айбат, Обалысай |
| Шығыс Қазақстандағы тұрақ: | Қозыбай |
| Палеолит дәуірінің ашель кезеңіне жататын қоныстары: | Бөріқазған және Тәңірқазған, Жаман Айбат, Обалысай, Қозыбай |
| Мустье кезеңінің ең күрделі тұрағы: | Ш.Уәлиханов атындағы |
| Мустье кезеңіне жататын тұрақтар: | Қаратаудағы Қызылрысбек, Арыстанды мекенінен табылған Ш.Уәлиханов атындағы тұрақ, Батыс Қазақстандағы Шақпақата, Орталық Қазақстанда Ағадыр тұрағы. |
| Кейінгі палеолитке жататын Орталық Қазақстандағы қоныстар: | Семізбұғы |
| Орталық Қазақстанның кейінгі палеолитке жататын ескерткіштерінің ең көрнектісі: | Батпақ тұрағы |
| Батпақ тұрағының жас мөлшері: | б.з.б. 30-25 мың |
| Батпақ тұрағының мәдени қабаты табылған: | 6 метр тереңдіктен |
| Батпақтан тас құрал табылған: | 300-ге таяу тас құралдар шыққан. |
| Палеолит дәуірінің бастапқы кезінде еңбек құралдарын | |
| Дөңгелек өзектастан/нуклеус жасау әдісі – | дөңгелек өзектастың шетінен ортасына қарай жару арқылы тас жарықшаларын алу. |
| Палеолиттің соңына қарай жасалған аң аулауға қысқа сапты ағаш найза –___, ұшы сүйектен жасалған сүңгі –___, жануарлардың мойнына немесе аяқтарына оралып, құлататын жіп байланған тастар – ___қолданылды. | протик,гирпун,болос |
| Кейінгі палеолитте жіппен байланып, оқ есебінде қолданылған тастар: | болос |
| Ең ежелгі адамның еңбек құралдары: | үшкір тас, қазғыш таяқ, шоқпар. |
| Құрал жасауда «қыстырма әдіс» дегеніміз | сүйек пен ағаш сапқа өткір жүзді ұсақ қалақша тастарды желімдеп орнатып, кескіш құрал жасаған. Желім ретінде тау балауызы, қарағайдың шайыры қолданылған. |
| Саналы адам пайда болды. | Кейінгі палеолитте. |
| Саналы адам пайда болды. | 40 мың жыл бұрын. |
| Тілдің дамуына ықпал етті: | адамдардың ұжымдасып еңбек етуі |
| «Епті адам» «саналы адамға» айналды: | 40-30 мың жыл бұрын |
| Саналы адам қалыптасты: | неандертальдықтан кейін |
| «Саналы адам» сүйегі алғаш рет табылды: | Францияның Кро-Маньон үңгірінен |
| Саналы адамды тағы қалай атайды: | Кро-Маньон адам |
| Тік жүруді, анық сөйлеуді меңгерген адам: | саналы адам |
| Саналы адамның миы епті адамнан үлкен болды: | екі есе |
| Саналы адам қоршаған дүниені атау үшін | жаңа сөздер ойлап тауып, сөздік қорын үнемі жетілдіріп отырды. |
| Саналы адамның рухани жетілуіне дәлел: | үңгір қабырғаларындағы түрлі бейнелер |
| Дiни наным-сенімдер қалыптасты: | саналы адам тұсында |
| Діни наным-сенімдердің қалыптасқанының дәлелі: | өлген адамды түрлі әшекей заттарымен бірге көмген. |
| Адамдардың бірлестігі ____ құралды. | қандық туыстықтың негізінде |
| Баланың тегі ___ (неке болмаған жағдайда баланың әкесін анықтау мүмкін емес еді | ана жағынан анықталды. |
| Туысқандық негізде құрылған рудың алғашқы түрі | аналық ру еді. |
| (Аналык)Рудың басты қасиеттерінің бірі – | экзогамия. |
| Адамдар тобы бірте-бірте туысқандардың ұжымына – | рулық қауымға айналды. |
| Рулық қауым шықты: | саналы адам тұсында. |
| Алғашында ұжымдағы барлық жұмыстарды аналар атқарды: | үңгірді тазалау, тамақ дайындады, жеуге қажетті жеміс-жидектерді терді. |
| Мәтінде сипатталған дәуірде өмір сүрген адамды анықтаңыз. «Әр руда бірнеше ондаған рудас адам болды. Алғашында ұжымдағы барлық жұмыстарды аналар атқарды» - | саналы адамның шығу уақыты |
| Рулық қауымда аналардың рөлінің артуына себеп болды: | ұжымдағы барлық жұмыстарды аналардың атқаруы. |
| Рулық қауымда үстем болды: | аналар |
| Рулық қауымның барлық мүшелері: | өзара тең. Рулық қауымда жер, баспана, еңбек құралдары бәріне ортақ саналды. |
| Рулық қауымда қауымның жеке мүшесіне тиісті мүлікті | кез келген қауым мүшесі пайдалана алды. |
| Ру ішіндегі мәселелер шешілді: | жалпы жиналыста |
| Жалпы жиналысқа қатысты: | ересек адамдардың барлығы |
| Жалпы жиналыс сайлады: | ақсақалдар / көсемдер |
| Ақсақалдар немен айналысты: | даулы мәселелерді шешті, аң аулайтын, мал жаятын жерлерді бөліп берді. |
| Рулық бірлестіктерді басқарды: | көсемдер |
| Мезолиттің хронологиялық шеңберi: | б.з.б. 12-5 мыңжылдық |
| Қазақстан жерінде | мезолит ескерткіштері аз. |
| Палеолиттің аяғы мен мезолиттің басында үлкен табиғи-климаттық өзгерістер орын алды: | жер бетін басқан мұз еріді, қазіргіге ұқсас өсімдіктер мен жануарлар қалыптаса бастады. |
| Мезолиттің үлкен жаңалығы: | микролиттер |
| Микролит – | ұзындығы 1-2 см ұсақ тастар. Микролиттерден жебе ұштары жасалды. |
| Мезолит заманының тағы бір басты жаңалығы: | садақ пен жебенің жасалуы |
| Мезолитте негізгі кәсіпке айналған кәсіп: | аңшылық |
| Садақтың аңшылықтағы рөлі: | аңды алыстан атып алуға мүмкіндік берді,найзадан ыңғайлы |
| Мамонт, мүйізтұмсық сияқты ірі аңдар жойылып кетті: | мезолитте |
| Мезолит заманындағы адамдардың өмір салты: | үнемі жайылым ауыстырып, өрістеп отыратын аңдардың соңынан ілесіп көшіп отырды. Бір жерде ұзақ тұрақтамайды. |
| Қазақстан аумағындағы мезолиттік тұрақтардың саны: | 20-ға жуық |
| Жер бетіндегі күрт жылыну басталды: | 13 мың жыл бұрын. Мұз басу дәуірі аяқталды. |
| Қазақстан жерінде бүгінгіге ұқсас климат, табиғи жағдай қалыптаса бастады: | мезолитте |
| Мезолитте балық аулау үшін қолданылған құрал: | гарпун |
| Ит қолға үйретілді: | мезолитте |
| Егіншілік пайда болды: | мезолитте. |
| Егіншілік пайда болған: | 10 мың жыл бұрын. |
| Атбасардағы мезолит тұрағы – ___, Қарағандыда – ____, Көкшетауда – ___, Торғай жерінде – ___, Маңғыстауда – ___, Солтүстік Қазақстанда – ___, ____, ___ тұрақтары. | Тельман,Әкімбек,Виноградовка,Дүзбай,Қызылсу,Мичурин, Боголюбово, Явленко |
| Мезолит тұрақтарының аз болу себебі: | аң аулауға қолайлы орта іздестіріп, аңдардың соңынан жиі қоныс аударып отырған. |
| Солтүстік Қазақстан жерінен табылған мезолит дәуіріне жататын тұрақтар: | Мичурин, Боголюбово, Явленко. |
| Рулық қауым күшейді: | мезолитте |
| Ерлер мен әйелдер арасында еңбек бөлінісі қалыптасты: | мезолитте. Мезолитте ерлер аң аулады, әйелдер терімшілікпен айналысты. |
| Мезолит дәуірінің ерекшеліктері: жануарларды қолға үйрету мен дәнді- | дақылдарды өсіру. |
| Мезолитте қауым мүшелерінің құқығы: | тең болады. |
| Қауым 3 топқа бөлінді: | қариялар, ересектер, балалар. |
| Қариялар қауымның ішінде | берекені сақтады, әдет-ғұрыптарды іске асырды, ақылшы болды. |
| Ересектер | тамақ тапты, баспана салды, қауым мүшелерін жаудан қорғады. |
| Қауым жиналысына сайлауға қатыса алмады: | балалар. |
| Балалар тобынан ересектер тобына өту – | инициация /бағыштау/. |
| Инициация кезінде балаларды сынақтан өткізген: | ер балалар аң аулау әдістері, садақ атудан, қыздар үй шаруасы, тамақ дайындаудан сынақ тапсырды. |
| Қабырғалары терең көмілген 40-60 шаршы метр баспана табылған: | Есіл өзенінің аңғарынан. |
| Мал өсіру қалай пайда болды? | Жабайы жануарлардың төлдерін өлтірмей қолға үйреткен. |
| Мезолит дәуірінде адамдардың негізгі кәсібі – | аңшылық пен терімшілік. |
| Алғашқы қауымдық егіншілікке алып келген жағдай: | терімшіліктің дамуы. |
| Терімшіліктен егіншілікке көшу: | мезолитте. |
| Адамдар балықты тамаққа көп қолдана бастады: | мезолитте. |
| Алғашқы егіншілердің егін оратын қарапайым тас құрал атауы: | тас орақ. |
| Ежелгі егіншілердің жер жырту құралы: | тесе |
| Неолиттің мерзімі: | б.з.б. 5-3 мыңжылдық |
| Тас өңдеу техникасының гүлденген кезі: | неолит. |
| Алғашқы адамдардың тас өңдеуде неғұрлым биік деңгейге көтерілген уақыт: | неолит. |
| Неолитте жасалған еңбек құралдарының жаңа түрлері – | тас балта,тас кетпен,дәнүккіш,тас келі. |
| Неолитте адамдар мата тоқып, киім тігуді үйренді: | керамикалық ыдыстарға өрнектер сала берді. |
| Неолиттік тұрақтар Қазақстанда көп кездеседі: | 800-ге жуық тұрақтар табылған. |
| Шығыс Қазақстандағы неолиттік тұрақ: | Усть-Нарым |
| Орталық Қазақстандағы неолиттік тұрақтар: | Қарағанды, Зеленая Балка. |
| Солтүстік Қазақстандағы неолиттік тұрақ: | Пеньки. |
| Қазақ жерінде кездесетін неолит тұрақтарының ең көнесі жатады: | б.з.б. 5 мыңжылдыққа тән. |
| Найзаның тас ұштары, жалпақ пышақтар, екі жүзді өңделген жебе ұштары: | Арал өңірінен. |
| Шақпақ /кремний/ тастан жасалған құралдар – жаңқа, нуклеус, жебе ұштары табылды: | Балқаштың солтүстігінен. |
| Тас шапқылар, жалпақ пышақтар, жаңқадан жасалған қырғыштар көбірек кездеседі: | Солтүстік Қазақстандағы Пеньки селосы маңында |
| Неолит дәуірінде Қазақстанда яшма және кварциттен жасалған еңбек құралдары табылған аймақ: | Балқаштың оңтүстік шығысы. |
| Кварцит және хальцедоннан жасалған құралдар табылды: | Сексеуіл тұрағынан. |
| Мал сүйектері табылған орталық Қазақстандағы тұрақтар: | Қарағанды, Зеленая Балка. |
| 150-ге жуық тұрақ, көне кен шығару, жерлеу орындары табылды: | Жезқазған өңірінен. |
| Неолит адамдарының о дүниеге сенімінің белгісі: | жерлеу орындарының болуы. |
| Жерлегенде адамды шалқасынан жатқызып, басын қай тұсқа қаратқан: | Солтүстік-батысқа. |
| Неолитте үстемдік етті: | аналық ру. |
| Неолит кезеңі тұрғындарының әдет-ғұрыптары туралы мәлімет береді: | Железинка ауылының жанынан табылған әйел қабірі. Қабір қоғамда ана үстемдігінің болғанын көрсетеді. |
| Құрамалы құралдар /бірнеше материал пайдаланып жасалған/ көп табылған аймақ: | Шығыс Қазақстан. |
| Неолит дәуірінің табиғи-климаттық жағдайы: | бүгінгі күнге ұқсас. |
| Қаптауды таяққа байлау арқылы қандай құрал пайда болды? | Балта. |
| Неолитте пайда болып, жер өңдеуге қолданылған алғашқы егіншілік құралы: | кетпен. |
| Шыбықтан шарбақ тоқуды, өру мен тоқу ісін меңгерген адамдар: | неолиттік адамдар. |
| Адамдар табиғат сыйына тәуелділіктен құтылды: | өздері өнім өндіру арқылы. |
| Неолиттік төңкеріс: | адамдардын өмір сүруге қажетті азық-түлікті өздері өндіруі. |
| Неолиттің басты ерекшелігі: | өнімді еңбектің пайда болуы. |
| Еңбек құралдарының дамуы нәтижесінде терімшілік пен аңшылық ____ алып келді. | егіншілік пен мал шаруашылығына |
| Неолиттік Сексеуіл тұрағы орналасқан: | Қызылорда облысында. |
| Неолит дәуірінің тағы бір үлкен жаңалығы: | адамдардың қыш құмыра /керамика/ жасауды үйренуі. |
| Неолит дәуірін тағы қалай атайды: | «қыш құмыралар заманы». |
| Сүйектен жасалған түйреуіш, әшекей заттар, қарудың түрлері, көзі бар сүйек инелер, біз, тескіштер, тегістегіш жоңғыштар көп табылған: | Оңтүстік Қазақстан жеріндегі Қараүңгір тұрағынан. |
| Қараүңгір орналасқан – | Түркістан облысы Түлкібас ауданы. |
| Алғашқы кен өндірісінің белгілері пайда болды: | неолитте. |
| Алғашқы егіншілер жерді қопсытты: | таяқ қазғышпен. |
| Ағашқа үшкір тас бекітіп жер жыртатын құрал: | тесе. |
| Қоғамдық еңбек бөлінісі дегеніміз – | қоғамдағы топтардың белгілі бір кәсіп түріне бірте-бірте мамандануы. |
| Неолиттік тұрақтың төрт түрі: | бұлақ, өзен, көл, үңгірлік. |
| Энеолиттің мерзімі: | б.з.б. 3000-1800 |
| Мыстан жасалған құралдар өндіріске енгізілді: | мыс-тас дәуірінде |
| Ең бірінші қолданыстағы металл: | мыс |
| Адамдар мыс өңдеуді үйренді: | энеолитте |
| Энеолит сөзінің мағынасы: | мыс-тас ғасыры |
| Тас пен мыстан жасалған еңбек құралдары қатар қолданылған кезең: | энеолит |
| Мыс-тастағы екі ірі өзгеріс: | еңбек бөлінісі және аталық ру орнай бастады. |
| Еңбек бөлінісі мен аталық рудың қалыптасқан дәуірі: | энеолит |
| Еуразия даласындағы ең алғашқы жылқы өсірушілер кезеңі: | энеолит |
| Мысты тас /энеолит/ ғасырының жаңа тас /неолит/ ғасырынан айырмашылығы: | адамзат баласының металдан жасалған құралдарды игере бастауы. |
| Ең алғашқы қоғамдық еңбек бөлінісі: | егіншілік пен мал шаруашылығы болып бөлінуі. |
| Энеолиттік адамның түр-сипаты: | еуропоидтық нәсілге жатқан |
| Адамдар мыс өңдеуді үйренді: | 5 мың жыл бұрын |
| Солтүстік Қазақстандағы энеолит тұрағы: | Ботай тұрағы |
| Ботай тұрағынан табылды: | 70 мың жылқының сүйек қалдықтары |
| Бүкіл Еуразия даласында ең алғашқы жылқы өсірушілер: | ботайлықтар |
| Ботай тұрағының мерзімі: | б.з.б. 3-2 мыңжылдықтар |
| Ботай қонысы өмір сүрген: | шамамен ХХIV-XXII ғасырларда |
| Ботайдың аумағы: | 15 гектар |
| Ботайдан табылған тұрғын үй саны: | 158 тұрғын үй |
| Ботайдан қандай малдың сүйектері көп табылған? | Жылқы сүйектері |
| Ботайлықтар қолға үйреткен мал түрі: | жылқы |
| Маңғыстау жеріндегі энеолиттік ескерткіш: | Шебір |
| Шебірдегі ыдыстардың әшекейі: | тарақ тісі сияқты өрнек |
| Шебірдегі ыдыс түптерінің пішіні: | жұмыртқа тәрізді |
| Шебір тұрғындары моншақ ретінде таққан: | теңіз моллюскаларының қабықтарын /ұлу қабықтарын/ |
| Энеолиттік тұрақтар: | Шебір, Ботай |
| Қоғамдық еңбек бөлінісі, металл өндірісі, мал шаруашылығы | ер адамдардың қоғамдағы рөлін өсірді. |
| Өндірісте әйелдер рөлінің төмендеуі отбасында еркектердің билік жүргізуіне алып келді. | Мыс-тас дәуірінде рулық қауымның негізін патриархалдық отбасылар құрайтын болды. |
| Патриархалдық қоғам – | әкелер билік ететін қоғам. /Pater – әке, arche – билік/ |
| Ежелгі адамдардың өз білімдерін суретте хабарлауы: | пиктография |
| Шұбар атты салу ненің белгісі? | Малдың індеттен қырылуының белгісі |
| Діни түсініктердің пайда болуын байқауға болады: | неандертальдықтардың жерлеу ғұрпынан |
| Неандертальдықтардың жерлеу ғұрпы: | адамды бір қырынан жатқызып, бір қолын басының астына салған. Олар өлімді мәңгі ұйқыға кету деп түсінген. |
| Жерленген адамның маңайына киіктің мүйізін айналдыра қойған адамдар: | неандертальдықтар |
| Алғашқы адамдардың табиғатқа тәуелділігінен туған: | құдайға сыйыну. |
| Өлген адамға қызыл минерал бояу себу: | қызыл түс қанның түсі. Қан жанмен байланысты екенін ертедегі адамдар білген. Мұндай сенімді анимизм деп атайды. |
| Өлген адам үстіне қызыл минерал бояу себу сенімінің ғылыми атауы: | анимизм |
| ____ – жан мен рухтың барына сену /латын сөзі анима – рух, жан/ | Анимизм |
| ___ – шығу тегін жануармен байланыстыру. | Тотемизм |
| Магиялық әрекет: | табиғаттың күштерінен өздерін сақтау үшін тылсым әрекеттер жасағы, құлшылық етіп сыйынған, құрбандық шалған, билеген, жалбарынған, қорғайды деп тұмар таққан. |
| Табиғаттың тылсым әркеттеріне сыйынып, құлшылық ету әрекеті: | магиялық әрекет. |
| ___ – белгілі бір материалдық затқа табыну. Заттың адамды сауықтыруы, жаудан қорғауы, аңшылықта жәрдемдесуі мүмкін деп табынған. Фетиштің ең көрнекті түрі – бойтұмар тағу. | Фетишизм |
| ___ – аң-құстарға табыну. | Зоопатрия |
| Адамдар мен жануарлардың ойма суреттері: | гравюра, рельеф, суреттерді үңгір қабырғаларына бейнелеген. |
| Алғашқы қауым суретшілері суретке пайдаланған: | ағаш көмірді. |
| Қаратаудағы Қараүңгір мекенінен табылған қыш ыдыстардың дөңгелек түптері қандай түспен боялған? | Қызыл |
| Қаратаудағы Қараүңгір мекенінен табылған қыш ыдыстардың өрнектері: | шұңқыр мен штрих түрінде |
| Ежелгі Қазақстан жеріндегі ертедегі мүсіншілер сүйек пен мүйізден жасады: | жүгіріп жүрген елік немесе адам бейнесі. |
| Ертедегі мүсіншілер сүйек пен мүйізден ойып жасаған: | әйелдердің мүсіндері. |
| Алғашқы қауымдағы суретшілер жиі бейнелеген: | әйелдерді. |
| Қарағанды облысынан табылған орындалуы бірегей қыш ыдыстарға салынған өрнек: | толқын тәрізді және геометриялық |
| Қайтыс болған адамның жаны – ___ денеден бөлек өмір сүреді деп ойлаған. | аруақ |
| Балшықтан және тастан құдайлар мен аруақтар бейнесін жасаған. | Ол пұт деп аталды. |
| Тас дәуірінде өлімді түсінген: | мәңгі ұйқыға кету деп. |
| Қазақстан жеріндегі қола дәуірі қамтиды: | б.з.б. 2 мыңжылдық – б.з.б. 1 мыңжылдық |
| Қола табиғатта таза күйінде кездеспейді. | Қола – мыс пен қалайының қосындысы. |
| Тастан және мыстан жасалған құралдар біртіндеп қолданыстан ығыстырылған кезең: | қола дәуірі |
| Тотыққан мыс рудасынан металл қорыту басталған дәуір: | қола дәуірі |
| Қола дәуірінде кен қорытылған күрделі құрылыстар: | қазандықтар |
| Дөңгелекті ойлап табуға және дөңгелекті көлікті кеңінен пайдалануға әкелді: | металл құралдарды пайдалану. |
| Қазақстанда тұңғыш дөңгелекті көліктер пайда болға кезең: | қола дәуірі |
| Қола дәуірінде мыс өндірілген жерлер: | Жезқазған, Риддер, Қаршыға, Жылтыр, Күшікбай |
| Қола өндірген: | Атасуда, Нарын, Қалба жоталарында |
| Қола дәуірінің металл кеніштері орналасқан: | Зырянов, Жезқазған маңында, Қарқаралы, Ақшатау тауларында |
| Жезқазғаннан 1 млн тонна кен өндіріліп, 100 мың тонна мыс қорытылғанын айтқан ғалым: | Қ.Сәтбаев. |
| Ежелгі Қазақстанның Қола дәуіріндегі металл кендерін зерттеген ғалым: | Қ.Сәтбаев. |
| Шығыс Қазақстанда 1100 тонна қалайы шығарылған кен орындары: | Шығыс Қазақстанда Нарым, Қалба |
| Көне замандағы кен өндірушілердің қонысы орналасты: | кенішке жақын жерлерде |
| Қазандыққа ауа үрлейтін: | көрік |
| Қола дәуірінің Қазақстан аумағында ең жақсы зерттелген аймағы: | Орталық Қазақстан жері |
| Орталық Қазақстан жеріндегі қола дәуірі үш кезеңге бөлінеді. Ерте қола /Нұра/ -б.з.б. XVIII – б.з.б. XVI ғғ. Орта қола /Атасу/ – б.з.б. XVI – XІI ғғ., кейінгі қола /Беғазы- Дәндібай/ – б.з.б. XII – VІI ғғ. Ерте қола – Нұра кезеңі, орта қола – Атасу кезеңі | |
| Нұра кезеңінің тайпаларына тән: | өлікті өртеп жерлеу тән, күлі қабірге қойылған. |
| 20. Атасу кезеңіне тән: өлген адам денесін сол қалпында жерлеу | |
| Беғазы-Дәндібай мәдениетіне Қарағандыға жақын Дәндібай ауылы мен Солтүстік Балқаш тұсындағы Беғазы сайынан табылған ескерткіштер жүйесі кіреді. | |
| Орталық Қазақстан жеріндегі қола дәуірі үш кезеңге бөлінеді. Ерте қола /___/ -б.з.б. XVIII – б.з.б. XVI ғғ. Орта қола /___/ – б.з.б. XVI – XІI ғғ., кейінгі қола /____/ – б.з.б. XII – VІI ғғ. | Нұра,Атасу,Беғазы- Дәндібай.Ерте қола – Нұра кезеңі, орта қола – Атасу кезеңі, кейінгі қола – Беғазы-Дәндібай мәдениеті. |
| Беғазы-Дәндібай мәдениетіне ____ табылған ескерткіштер жүйесі кіреді. | Қарағандыға жақын Дәндібай ауылы мен Солтүстік Балқаш тұсындағы Беғазы сайынан |
| Нұра кезеңінің тайпаларына тән: | өлікті өртеп жерлеу тән, күлі қабірге қойылған. |
| Атасу кезеңіне тән: | өлген адам денесін сол қалпында жерлеу |
| Қоланың өндіріске енуі шаруашылыққа қалай әсер етті: | еңбек өнімділігін өсірді. |
| Мал бағудың көшпелі түріне көшу қалыптаса бастаған дәуір: | қола дәуірі |
| Теселі егіншілік ең алғаш дамыған кезең: | қола дәуірі |
| Қола дәуірінің археологиялық ескерткіштері: | тұрақтар, зираттар |
| Андронов атауы қайдан шыққан? | Сібірдегі Ачинск маңындағы Андроново селосының маңынан осы мәдениеттің алғашқы ескерткіштері табылған. |
| Андронов мәдениетінің таралу аймағы: | Орал өзенінен /Жайық/ Енисей өзеніне дейін, Батыс Сібірден Памир тауларына дейінгі аралықта тараған. |
| Андронов мәдениетінің алғашқы ескерткішін археолог |А.Я.Тугаринов|ашқан жыл: | 1914 жыл |
| Солтүстік және Батыс Қазақстанда Андрон мәдениеті қоныстарының саны: | 80-нен аса |
| Қостанай мен Челябі облысының шекарасында табылған қола дәуіріндегі қала: | Арқайым |
| Ресей мен Қазақстанның шекарасында орналасқан қала: | Арқайым |
| Қола дәуірінің Солтүстік Қазақстандағы қоныстары: | Петровка, Боголюбов |
| Сыртынан орлар мен дуалдармен қоршалған қола дәуірінің қоныстары: | Петровка, Боголюбов |
| Орталық Қазақстан аумағында қола дәуіріне тән: | 30 қоныс, 150 оба |
| Орталық Қазақстан мен Жетісудағы жартастық суреттер табылған жерлер: | Таңбалытас, Қаратау |
| Сырдарияның төменгі ағысы, қола дәуірінің соңғы кезеңіне жататын: | Түгіскен кесенесі |
| ___ – күйдірілмеген кірпіштен жасалған, ішінде айналма дәліздер, ортасына ыдыстар, қоладан жасалған бұйымдар, қарудан, алтын әшекейлер қойылған. | Түгіскен кесенесі |
| Андрондықтар дене құрылысы және бет келбеті жағынан: | еуропоидтер |
| Андрондықтар | бойы онша биік емес, беті жалпақ,маңдайлары тайқылау болған. |
| Андрондықтардың бет-бейнесін жасаған: | В.П.Алексеев |
| "Андрондықтар мұрынды келген, бет сүйегі шығыңқы емес, көздері үлкен" | В.П.Алексеев |
| Андрондықтар | Есіл, Ертіс, Тобыл, Бұқтырма өзендерін бойлай қоныстанған. |
| Қоныстардың маңындағы егістікке андрондықтар еккен дақылдар: | бидай,арпа,тары. |
| Андрондықтардың мал өсіруі: | |
| отырықшылық, бақташылық түрде болады. | |
| Андрондықтардың басты кәсібі: | мал бағу, кетпенді-теселі егіншілік, балық аулау. |
| Өзен аңғарларында андрондықтар жерді өңдеген: | тесемен |
| Андрон мәдениетінің негізгі сипаты: | саз балшықты ыдыс жасауға пайдалану. |
| Андрондықтардың қыш ыдыстары | тарақ тәрізді немесе тегіс қалыппен өрнектеліп жасалған. |
| Андрондықтардың ыдыстары: | әр алуан пішінді |
| Қола дәуірінде ыдыс жасаудың ең бір өрістеген түрі: | көзе құмыралар жасау |
| Андрондықтардың тасқа салынған суреттері табылған: | Таңбалы, Жасыбай, Хантау |
| Андрондықтардың тасқа салынған суреттерінде бейнеленген: | Қосөркешті түйе, жабайы бұқа, билеген адам |
| Солтүстік Қазақстандағы қола дәуірінің тұрақтары: | Шағалалы, Петровка |
| Шағалалы, Петровкадағы қоныстардың қабырғалары қатарластыра тік бағандардан тұрғызылған: | киіз үйдің торкөз керегелеріне ұқсайды. |
| Андрондықтардың үйлері: | дөңгелек жеңіл баспана киіз үйге ұқсас болған. Сонымен қатар жартылай жертөле үйлер және жер бетіндегі үйлер де болған. |
| Андрондықтар қандай мал түрлерін өсірген? | Малдың барлық түрін |
| Сүт өнімдері мен етті сақтайды: | жер едендегі шұңқырларда |
| Андрон мәдениеті дербес екі мәдениеттен тұрады: | Алакөл және Федоров мәдениеттері |
| Алакөл мәдениетінің таралу аймағы: | Орал тауынан Ертіс өзеніне дейін, Сырдария мен Әмудария өзендерінің аралығы |
| Алакөлдіктер негізін өсірген мал түрі: ірі қара | |
| Алакөлдіктер алтын өндірген: | Солтүстік Қазақстан мен Алтайда |
| Федоров мәдениетінің ескерткіштері: | Қазақстан жерінде, Оралдың бергі бетінде, Минусин ойпатында, Орта Азия тауларының қойнауында шоғыр-шоғыр болып орналасқан. |
| Федоров мәдениетінің шығу аймағы | Қазақстанның орталық және шығыс өңірлерімен байланыстырылады. |
| 39. Екі басы шиыршықтала оралған білезіктер, бір жақ басы үлкен сырғалар, салпыншақ әшекейлер тін мәдениет: | Федоров мәдениеті |
| Қола әшекейлердің сыртын жұқа алтын қаңылтырмен қаптаған: | Федоров мәдениеті |
| Батыс және Орталық Қазақстанда қоныстарды сумен жабдықтау: құдық қазу арқылы | |
| Құдық қазу пайда болды: қола дәуірінде | |
| Андрон, Беғазы-Дәндібай мәдениеттерінің ерекшеліктері: 1. Металл өңдеу игерілді. Кен өндіру мен металл өңдеу ісі өркендеді. 2. Мал бағудың көшпелі түріне көшу қалыптаса бастады. 3. Жер өңдеудің қарапайым түрі – теселі егіншілік дамыды. | |
| Жерді басына тас немесе мүйіз орнатылған тесемен өңдеді: сондықтан «теселі егіншілік» деп аталды. | |
| Орталық Қазақстандағы қола дәуірінің ең соңғы кезеңі: Беғазы-Дәндібай мәдениеті | |
| Беғазы-Дәндібайдың хронологиялық ауқымы: б.з.б. 12-8 ғасырлар | |
| Мал басының артуы: жайылымды жиі ауыстыруға мәжбүрледі. Жартылай көшпелі мал шаруашылығы пайда болды. | |
| Жартылай көшпелі мал шаруашылығының шығуы қандай малдың азаюына себеп болды? Сиыр | |
| Ірі қара саны азайды, қола дәуірінде қой мен жылқы саны артты. | |
| Беғазы-Дәндібай мәдениетінің ерекшелігі: жерлеу орындары өте ірі. Тас қашау өнері жетілген тасты жылтырата тегістеу дамыған. Үй қабырғалары ірі тастардан қаланған. | |
| Беғазы-Дәндібай мәдениетінің ерекшелігі:ірілігінде | |
| 12. Беғазы-Дәндібай мәдениетіне жататын жерлеу орындарының көпшілігі: обалар | |
| Беғазы-Дәндібай мәдениетіне жататын қыш құмыралар: ернеуі тік, бүйірі шығыңқы, түбі тегіс. | |
| Беғазы-Дәндібай құмыралары безендірілген: тарақ жүзді және үзік сызықты үшбұрышты өрнектер. | |
| Қола дәуірін жоспарлы зерттеу басталды: 1946 жылы | |
| Қола дәуірін зерттеген: Ә.Марғұлан | |
| Түйенің қолға үйретілуі: Қола дәуірінде | |
| Қола дәуірінің соңына қарай орақтар жасалды: мыстан және қоладан | |
| Қола орақтар табылды: | Шығыс Қазақстандағы Мало-Красноярка, Батыс Қазақстандағы Алексеев қонысы, Солтүстік Қазақстандағы Степняк қонысынан. |
| Көкшетаудағы Шағалалы қонысынан ___ табылған. | қола шалғы |
| Алғашқы қауымдық құрылыстың ыдырауы: қола дәуірінде | |
| Малды туысқандар арасында бөлісу жекеменшікті тудырды. | |
| Қола дәуірінде мал өз меншігінде, ал жер қауым меншігінде. | |
| Жекеменшік қалыптасты: қола дәуірінде | |
| Мал-мүлік теңсіздігі тудырды: әлеуметтік теңсіздікті | |
| Қола дәуірінен жалғасып келе жатқан салт-дәстүрдің бірі: отқа табыну | |
| Жоғарғы дінбасылар: абыздар | |
| Абыздардың моласын ажыратқан: ағаш табақ және ерекше бас киімдер табылған. | |
| Батыс және Орталық Қазақстанда қоныстарды сумен жабдықтау: | құдық қазу арқылы |
| Құдық қазу пайда болды: | қола дәуірінде |
| Андрон, Беғазы-Дәндібай мәдениеттерінің ерекшеліктері: | 1. Металл өңдеу игерілді. Кен өндіру мен металл өңдеу ісі өркендеді. 2. Мал бағудың көшпелі түріне көшу қалыптаса бастады. 3. Жер өңдеудің қарапайым түрі – теселі егіншілік дамыды. |
| Жерді басына тас немесе мүйіз орнатылған тесемен өңдеді: | сондықтан «теселі егіншілік» деп аталды. |
| Орталық Қазақстандағы қола дәуірінің ең соңғы кезеңі: | Беғазы-Дәндібай мәдениеті |
| Беғазы-Дәндібайдың хронологиялық ауқымы: | б.з.б. 12-8 ғасырлар |
| Мал басының артуы: | жайылымды жиі ауыстыруға мәжбүрледі. Жартылай көшпелі мал шаруашылығы пайда болды. |
| Жартылай көшпелі мал шаруашылығының шығуы қандай малдың азаюына себеп болды? | Сиыр |
| ___ саны азайды, қола дәуірінде ___ саны артты. | Ірі қара,қой мен жылқы |
| Беғазы-Дәндібай мәдениетінің ерекшелігі: | жерлеу орындары өте ірі. Тас қашау өнері жетілген тасты жылтырата тегістеу дамыған. Үй қабырғалары ірі тастардан қаланған. |
| Беғазы-Дәндібай мәдениетінің ерекшелігі: | ірілігінде |
| 12. Беғазы-Дәндібай мәдениетіне жататын жерлеу орындарының көпшілігі: | обалар |
| Беғазы-Дәндібай мәдениетіне жататын қыш құмыралар: | ернеуі тік, бүйірі шығыңқы, түбі тегіс. |
| Беғазы-Дәндібай құмыралары безендірілген: | тарақ жүзді және үзік сызықты үшбұрышты өрнектер. |
| Қола дәуірін жоспарлы зерттеу басталды: | 1946 жылы |
| Қола дәуірін зерттеген: | Ә.Марғұлан |
| Түйенің қолға үйретілуі: | Қола дәуірінде |
| Қола дәуірінің соңына қарай орақтар жасалды: | мыстан және қоладан |
| Алғашқы қауымдық құрылыстың ыдырауы: | қола дәуірінде |
| Малды туысқандар арасында бөлісу | жекеменшікті тудырды. |
| Қола дәуірінде мал ___, ал жер ___. | өз меншігінде,қауым меншігінде |
| Жекеменшік қалыптасты: | қола дәуірінде |
| Мал-мүлік теңсіздігі тудырды: | әлеуметтік теңсіздікті |
| Қола дәуірінен жалғасып келе жатқан салт-дәстүрдің бірі: | отқа табыну |
| Жоғарғы дінбасылар: | абыздар |
| Абыздардың моласын ажыратқан: | ағаш табақ және ерекше бас киімдер табылған. |
| Абыздар айналысты: | діни жоралғыларды жүргізді, ежелгі дәстүрлер мен білімдерді сақтады. |
| Абыздар жерленген: | ағаш табақ және ерекше бас киімдер табылған. |
| Андрондықтардың жерлеу рәсімі: | сол немесе оң жамбасымен бір қырынан, қол-аяғын бүгіп жатқызған. |
| «Ежелгі қоғам» еңбегін жазған: | Л.Г.Морган |
| Қола дәуірінде петроглифтерде бейнелеу кең тараған: | екі аяқты арбаны /Қаратауда жартастарда арба көп бейнеленген. Андрондықтар түсінігінше, бүкіл құдайлар аспанда ат жегілген екі дөңгелекті арбамен жүреді./ |
| Темір дәуірінің мерзімі: | б.з.б. VIII ғасырдан – б.з. VI ғасыр аралығы |
| Алдыңғы ерте темір дәуірінің мерзімі: | б.з.б 8-б.з.б 3 |
| Кейінгі ерте темір дәуірінің мерзімі: | б.з.б. ІІІ – б.з. VI ғасыр аралығы |
| Тайпалар үшін темірді ашу және кеңінен пайдаланудың бастапқы кезеңі: | б.з.б. VIII ғасырдан бастап |
| Темір дәуірінде рулар үлкен тайпаларға бірікті, тайпалардың өзара қосылуынан тайпалық одақтар пайда болды. | |
| 6. Көшпелі мал шаруашылығы толық қалыптасып, одан әрі дамыды: темір дәуірінде | |
| Жылқы малының қыста қарды теуіп, аршып шөп жеуі тебіндік жайылым деп аталады. | |
| 9. Тебіндеп жайылатын мал түрі: жылқы, қой. | |
| 10. Көшпелілер сиырды аз ұстауының себебі: тебіндеп жайылуға икемсіз болды. | |
| 11. Қыстау – жылы қоралары бар тұрақты орын. | |
| 12. Көшпенділердің көшу ұраны – тек қажеттілерді алу | |
| 13. Киіз үй негізгі екі бөліктен тұрады: жабуға арналған киізден және ағаш қаңқадан. | |
| 14. Киіз басу үшін қой жүні пайдаланылды. | |
| 15. Киіз үйдің ағаш қаңқасы үш бөліктен тұрады: Кереге – киіз үйдің негізі, ол айқасқан қабырғаға ұқсас. Уықтар – шаңырақты көтеріп ұстап тұрады. Шаңырақ – дөңгелек немесе конус тәрізді етіп жасалады. | |
| 16. Қыста көшпенділер кірпіш үйлерде тұрған. | |
| 17. Көшпенділер ошақты киелі санаған. | |
| 18. Натуралды шаруашылық – көшпенділер барлық өнімді тек өздері тұтыну үшін өндірді. | |
| 19. Ерте көктемде мал төлдетілді: қыстауда. | |
| 20. Малды қыста жаюға байланысты қалыптасқан жайылым: тебінді. | |
| Темір дәуірінде рулар үлкен ___ бірікті, тайпалардың өзара қосылуынан ___ пайда болды. | тайпаларға,тайпалық одақтар |
| Көшпелі мал шаруашылығы толық қалыптасып, одан әрі дамыды: | темір дәуірінде |
| Жылқы малының қыста қарды теуіп, аршып шөп жеуі ____ деп аталады. | тебіндік жайылым |
| Тебіндеп жайылатын мал түрі: | жылқы, қой. |
| Көшпелілер сиырды аз ұстауының себебі: | тебіндеп жайылуға икемсіз болды. |
| Қыстау – | жылы қоралары бар тұрақты орын. |
| Көшпенділердің көшу ұраны – | тек қажеттілерді алу |
| Киіз үй негізгі екі бөліктен тұрады: | жабуға арналған киізден және ағаш қаңқадан. |
| Киіз басу үшін __ жүні пайдаланылды. | қой |
| Киіз үйдің ағаш қаңқасы үш бөліктен тұрады: | Кереге – киіз үйдің негізі, ол айқасқан қабырғаға ұқсас. Уықтар – шаңырақты көтеріп ұстап тұрады. Шаңырақ –дөңгелек немесе конус тәрізді етіп жасалады. |
| Қыста көшпенділер ___ уйлерде тұрған. | кірпіш |
| Көшпенділер ___ киелi санаған. | ошақты |
| Натуралды шаруашылық – | көшпенділер барлық өнімді тек өздері тұтыну үшін өндірді. |
| Ерте көктемде мал төлдетілді: | қыстауда. |
| Малды қыста жаюға байланысты қалыптасқан жайылым: | тебінді. |
| Жылқыны қолға үйретуге байланысты ойлап табылған жаңалық: | үзеңгі мен ауыздық. |
| Көшпелі мал шаруашылығына өтудің себептері: | 1. Табиғатта құрғақшылық белең алып, егіншілікпен айналысу қиындады. 2. Ат әбзелдерін жетілдіру, жылқыны көлік ретінде пайдалануға мүмкіндік берді. 3. Мал басының көбеюі жаңа жайылымдарды қажет етті. |
| Көктеу орналасқан – | шоқылар мен қыраттарда. |
| Жылқыны көлік ретінде пайдалануға мүмкіндік берді: | ат әбзелдерін жасау. |
| Наурыз мейрамы пайда болды: 3000 жылдай бұрын. | |
| малды алысқа ұзатып жаятын жайылым: жайлау. | |
| Үйлену тойы, ойын-сауық, ақындар айтысын өткізген: жайлауда. | |
| Қыс жақындағанда қоныстанатын жайылым: күзеу. | |
| Таза көшпелі шаруашылық қалыптасқан аймақтар: Батыс және Орталық Қазақстанда. | |
| Жартылай көшпелі мал шаруашылығы дамыған аймақтар: Шығыс Қазақстанда, Алтай мен Тянь-Шань тауларында, Жетісудың таулы аймақтарында. | |
| Қазақстанның оңтүстігінде Сырдария, Шу, Келес өзендерінің аңғарында отырықшы шаруашылық дамыды. | |
| Рулық зираттар орналасқан: | |
| Ерте темір дәуірінде мал басының көбеюіне байланысты қалыптасқан: | көшпелі мал шаруашылығы. |
| Наурыз мейрамы пайда болды: | 3000 жылдай бұрын. |
| малды алысқа ұзатып жаятын жайылым: | жайлау. |
| Үйлену тойы, ойын-сауық, ақындар айтысын өткізген: | жайлауда. |
| Қыс жақындағанда қоныстанатын жайылым: | күзеу. |
| Таза көшпелі шаруашылық қалыптасқан аймақтар: | Батыс және Орталық Қазақстанда. |
| Жартылай көшпелі мал шаруашылығы дамыған аймақтар: | Шығыс Қазақстанда, Алтай мен Тянь-Шань тауларында, Жетісудың таулы аймақтарында. |
| Қазақстанның оңтүстігінде Сырдария, Шу, Келес өзендерінің аңғарында ___ дамыды. | отырықшы шаруашылық |
| қонысқа жақын жерде. | |
| Атасу кезеңіне тән: | өлген адам денесін сол қалпында жерлеу |
| Алакөлдіктер негізін өсірген мал түрі: | ірі қара |
Created by:
Ainelka