click below
click below
Normal Size Small Size show me how
Fizjologia - ĆW6
Fizjologia oka
| Question | Answer |
|---|---|
| Jaka jest zasada działania układu wzrokowego? | Na siatkówce powstają obrazy oglądanych przedmiotów dzięki naturze falowej światła. Światło jest pochłaniane przez fotopigmenty i pobudza fotoreceptory dzięki naturze kwantowej światła. |
| Jak zbudowana jest ściana gałki ocznej? | Z trzech warstw: twardówki (białkówki), naczyniówki i siatkówki. |
| Czym jest rogówka? | Przednia część twardówki, przezroczysta , ma kształt wycinka kuli. Bardzo silnie unerwiona czuciowo, dlatego reaguje bólem i łzawieniem na dotyk czy ciała obce. Bierze udział w załamywaniu promieni świetlnych. |
| Czym jest tęczówka? | Błona z otworem w środku, tzw. źrenica. |
| Czym jest siatkówka? | Wewnętrzna warstwa gałki ocznej, zawierająca komórki światłoczułe. W obrębie bieguna tylnego oka znajduje się dołek środkowy, leżący w obszarze plamki żółtej. |
| Wymień elementy budowy oka. | Twardówka, naczyniówka, siatkówka, tarcza nerwu wzrokowego i nerw wzrokowy, więzadło soczewki, mięsień rzęskowy, ciało rzęskowe, tęczówka, rogówka. |
| Czym jest współczynnik refrakcji? | Stosunek prędkości światła w powietrzu do jego prędkości w innym środowisku. |
| Czym jest refrakcja światło? | Zmiana kierunku światła przez przechodzenie przez granicę dwóch faz o różnych współczynnikach refrakcji. |
| Co jest ogniskiem soczewki rozpraszającej? | Punkt, w którym schodzą się przedłużenia rozproszonych promieni. |
| Czym jest ogniskowa soczewki? | Odległość ogniska od środka soczewki. |
| Czym jest siła refrakcyjna? | Stopień załamywania światła przez soczewkę. |
| W jakich jednostkach mierzy się siłę refrakcyjną? | W dioptriach - jest to odwrotność ogniskowej, wyrażona w metrach. |
| Jaką siłę refrakcyjną ma soczewka o ogniskowej 1m? | 1 dioptria. |
| Jaką siłę refrakcyjną ma soczewka o ogniskowej 2m? | 2 dioptrie. |
| Jaka jest droga światła do siatkówki? | Musi przejść przez rogówkę, płyn przedniej komory oka, soczewkę i ciało szkliste. |
| Jaka część oka najsilniej załamuje światło? | Granica rogówki z powietrzem. |
| Jaka jest ogólna siła refrakcyjna oka ludzkiego? | Ok. 60 dioptrii. |
| Co umożliwia akomodacja oka? | Ostre widzenie przedmiotów znajdującej się w różnej odległości od patrzącego. |
| Jak dochodzi do akomodacji oka? | Dzięki zmiennemu kształtowi i zmiennej sile refrakcyjnej soczewki dochodzi do akomodacji. |
| Jaki jest zakres akomodacji u młodej osoby? | Ok. 15 dioptrii. |
| Czym jest astygmatyzm? | Gdy siła łamiąca w dwóch różnych płaszczyznach nie jest jednakowa, człowiek widzi mniej ostro przedmioty ułożonej w jednej płaszczyźnie. |
| Jakich soczewek należy użyć do skorygowania astygmatyzmu? | Skupiające światło tylko w jednej płaszczyźnie, a konkretnie sferyczno-cylindyrcznym. |
| Na czym polega krótkowzroczność? | Wada polegająca na wyraźnym widzeniu przedmiotów znajdujących się blisko, podczas gdy przedmioty znajdujące się w oddali wydają się być zamazane. W oku krótkowzrocznym równoległe promienie ogniskowane są przed siatkówką. |
| Na czym polega dalekowzroczność? | Niewyraźne widzenie przedmiotów znajdujących się blisko, podczas gdy przedmioty odległe widzi się wyraźnie. Jeśli dalekowidz nie napnie mięśni ocznych, tzn. nie użyje akomodacji, to równoległe promienie ogniskowane są za siatkówką. |
| Jakich soczewek używa się przy krótkowzroczności | Są to soczewki rozpraszające wklęsło-wypukłe. |
| Jakich soczewek używa się przy dalekowzroczności? | Są to soczewki skupiające. |
| Z jakich części składa się siatkówka? | Z części pobudliwej i z niepobudliwej warstwy pigmentowej. |
| Jak zbudowana jest warstwa pigmentowa siatkówki? | Granicy z naczyniówką. Z komórek zawierających barwnik melaninę. Pełni funkcję błony przeciwodblaskowej. |
| Jak zbudowana jest część pobudliwa siatkówki? | Trzy warstwy komórek: warstwa czopków i pręcików, granicząca z warstwą pigmentową, warstwa komórek dwubiegunowych i warstwa komórek zwojowych. |
| Czym są czopki? | Służą do widzenia przy intensywnym oświetleniu i są czułe na barwy. Odpowiadają za dokładne widzenie drobnych kształtów, zapewniają najwyższą ostrość wzroku. |
| Czym są pręciki? | Pręciki są wrażliwe na słabe światło i służą do widzenia o zmroku. Ich zadaniem jest przystosowanie oka do słabego oświetlenia i rozróżnianie zarysów przedmiotów. Zapewnia orientację przestrzenną. |
| Jaka jest budowa komórki czopka i pręcika? | Mają odcinek zewnętrzny, wewnętrzny, mitochondria, jądro i zakończenie synaptyczne. |
| Jak zbudowany jest odcinek zewnętrzny? | Zaiera fałdy błony komórkowej, która tworzy kolumnę tarczek. W błonie tej są syntetyzowane barwniki komórkowe. |
| Jakie barwniki komórkowe występują w pręcikach? | Rodopsyna. |
| Jakie barwniki komórkowe występują w czopkach? | Fotopsyny. |
| Na czym polega fotorecepcja? | Polega na zmianach konfiguracji światłoczułych barwników wzrokowych - fotopigmentów, które znajdują sie w tarczkach komórek fotoreceptorowych. |
| Jaka jest inna nazwa na fotorecpetory? | Karotenoidy. |
| Czym jest fototransdukcja? | Kaskada reakcji chemicznych, wyzwalanych przez aktywowany fotoreceptor. |
| Jaka jest inna nazwa na rodopsynę? | Czerwień wzrokowa. |
| Na czym polega działanie rodopsyny? | Składa się ona z dwóch części retinalu i opsyny i może ulegać zmianom konfiguracyjnym. |
| Jaką funkcję pełni retinal? | Retinal występuje w postaci stabilnej trans i niestabilnej (11-cis). Forma cis występuje tylko w ciemności w połączeniu z opsyną . Pod wpływem światła odłącza się od opsyny i tworzy formę trans. |
| Jaką funkcję pełni opsyna? | Podlega wieloetapowym przemianom, w wyniku których powstaje metarodopsyna I a z niej metarodopsyna II. |
| Co dzieje się w ciemności? | Błona pręcika zawiera rodopsnę, która jest sprzężona z transducyną. W cytoplazmie pręcików gromadzi się cGMP , co powoduje otworzenie kanałów sodowych i napływ Na+. Jednocześnie działa pompa Na+-K+, która usuwa Na+ na zewnątrz i powoduje depolaryzację. |
| Skąd bierze się cGMP w cytoplazmie pręcików? | Enzym cyklaza guanylanowa obecny w w błonie pręcika syntetyzuje cGMP. |
| Czym jest transducyna? | Białko należące do rodziny białek G, sprzężone z rodopsyną w ciemności. |
| Czym jest prąd ciemniowy? | Ruch jonów Na+ między odcinkiem zewnętrznym i wewnętrznym komórkiem na skutek napływu Na+ przez kanały sodowe i wypływu na skutek działania pompy sodowo potasowej. |
| Co dzieje się w świetle? | Rodopsyna -> metarodopsyna II, która aktywuje transducynę. Transducyna aktywuje fosfodiestrazę, która unieczynnia cGMP. Niedobór cGMP -> kanały sodowe się zamykają i jony Na+ nie wnikają do komórki. Pompa Na-K dalej działa - hiperpolaryzacja. |
| Co jest ekwiwalentem pobudzenia fotoreceptora? | Hiperpolaryzacja jego błony, a nie - depolaryzacja. |
| Co oznacza stwierdzenie, że proces transdukcji sygnały świetlnego odznacza się bezwładnością? | Pobudzenie fotoreceptorów i wywołane nim wrażenie wzrokowe utrzymuje się dłużej niż obraz na siatkówce. |
| Jak przenoszona jest informacja wzrokowa w siatkówce? | Za pośrednictwem synaps elektrycznych na komórki siatkówki i synaps chemicznych na inne komórki na skutek stopniowej depolaryzacji lub hiperpolaryzacji. |
| Gdzie powstają impulsy nerwowe? | Dopiero w komórkach zwojowych, gdzie aksony tworzą nerw wzrokowy. |
| Jak pobudzane są czopki? | Pod wpływem światła, komórka dwubiegunowa typu ON stykająca się z czopkiem ulega depolaryzacji a typu OFF - hiperpolaryzacji. W wyniku pobudzenia czopka może dojść do pobudzenia lub zahamowania komórki zwojowej. |
| Jak działają komórki dwubiegunowe? | Przekazują stan czynnościowy od czopka do komórek zwojowych w taki sposób, że komórki ON pobudzają, a komórki OFF hamują kontaktujące się z nimi komórki zwojowe. |
| Na czym opiera się widzenie kontrastowe? | Na zjawisku hamowania obocznego, tzn. pobudzenie czopka powoduje hamowanie sąsiedniej komórki, pobudzanej przez inny czopek za pomocą komórek poziomych i amakrynowych. |
| Jak pobudzane są pręciki? | Komórki pręcikowe kontaktują się tylko z komórkami typu ON, które przekazują pobudzenie do komórek amakrynowych, a te dopiero do komórek zwojowych. Mogą pobudzać sąsiadujące czopki. |
| Jaką funkcję pełnią światłoczułe komórki zwojowe? | Nie uczestniczą w czynności widzenia, lecz przekazują informację o obecności światła w otoczeniu do ośrodków w mózgu sterujących dobową rytmiką funkcji fizjologicznych. Odpowiadają też za odruch źreniczny. |
| Gdzie znajduje się melanorodopsyna? | W błonie komórkowej światłoczułych komórek zwojowych. |
| Jaką funkcję pełni melanorodopsyna? | Pod wpływem światła uruchamia procesy powodujące pobudzenie komórki. |
| Jaki proces odpowiada za adaptację do światła? | Mechanizm fotochemiczny. |
| Na czym polega mechanizm fotochemiczny? | Na zmianach stężenia rodopsyny w pręcikach siatkówki. Rodopsyna jest rozkładana pod wpływem światła i syntetyzowana ponownie w ciemności. |
| Jakie jest stężenie rodopsyny w ciemności? | Maksymalne. |
| Jakie jest stężenie rodopsyny w świetle? | Minimalne. (rozkład rodopsyny do metarodopsyny II) |
| Czym jest kurza ślepota? | Brak zdolności widzenia przy słabym oświetleniu, spowodowana jest niedoborem witaminy A. |
| Dlaczego niedobór witaminy A powoduje kurzą ślepotę? | Normalnie podczas rozpadu rodopsyny zużywa się retinal, a do jego odnowy potrzebna jest witamina A. |
| Kiedy aktywowany jest mechanizm fototopowy? | W świetle dziennym. |
| Kiedy aktywowany jest mechanizm skototopowy? | W skąpym oświetleniu. |
| Na czym polega widzenie fototopowe? | Odbywa się z udziałem czopków, które muszą być oświetlone silnym światłem. |
| Na czym polega widzenie skototopowe? | Odbywa się z duziałem pręcików. Komórki zwojowe pobudzane są pośrednio, poprzez komórki amakrynowe. Jedna komórka zwojowa jest związana z wieloma komórkami recepcyjnymi. |
| Które widzenie jest ostrzejsze: foto czy skototopowe? | Fototopowe, ze względu na znaczne zagęszczeie czopków w dołku środkowym oraz niski stosunek liczby czopków do komórek zwojowych. |
| Czym jest pole recepcyjne siatkówki? | Obszar siatkówki, w którym rozmieszczone są fotoreceptory, przekazujące informację do komórki zwojowej. |
| Od czego zależy wielkość pola recepcyjnego? | Od wielkości komórki zwojowej. Małe - małe pola (wysoka rozdzielczość, rozpoznawanie szczegółów, impulsy przewodzone powoli, odbiór informacji o rzeczach nieruchomych). Duże - duże pola (słaba rozdzielczość, szybki impuls, wykrywanie ruchu). |
| Czym jest spojówka? | Cienka, delikatna błona śluzowa, która wyściela tylną powierzchnię obu powiek. |
| Czym jest twardówka? | Tzw. białko oka, biała, nieprzejrzysta, zbita tkanka oka. |
| Czym jest ciało rzęskowe? | Część błony włóknistej, schowana pod twardówką. Silnie unaczyniony twór z mięśni gładkich. Do jego wyrostków rzęskowych przyczepiają się więzadełka Zinna, na których zawierzona jest soczewka. Produkuje ciecz wodnistą, która reguluje ciśnienie oczne. |
| Czym jest naczyniówka? | Leży między twardówką a siatkówką, składa się z gęstej sieci naczyń krwionośnych, jej zadaniem jest odżywianie zewnętrznych warstw siatkówki. |
| Czym jest ciało szkliste? | Przezroczysta, galaretowata substancja w 99% składająca się z wody, pozbawiona nerwów oraz naczyń krwionośnych. Utrzymuje kształt oka, załamuje proomienie świetlne, amortyzuje wstrząsy i ruchy, reguluje ciśnienie wewnątrzgałkowe. |
| Czym jest soczewka? | Przezroczysty, dwuwypukły twór, silnie załamujący światło. Kształt soczewki może się zmieniać na bardziej płaski lub wypukły w zależności od stanu napięcia obwódki rzęskowej, regulowanej przez mięśnie ciała rzęskowego. |
| Czym jest plamka żółta? | Mała, beznaczyniowa przestrzeń siatkówki. |
| Czym jest dołek środkowym? | Małe zagłębienie w plamce żółtej, przystosowane do najostrzejszego widzenia. |
| Czym jest tarcza nerwu wzrokowego? | Skupisko komórek nerwowych biegnących z siatkówki, które zbierają się na tarczy i tworzą nerw wzrokowy. |
| Czym jest plamka ślepa? | Pusta przestrzeń w polu widzenia, spwodowana tym, że na niewielkim obszarze siatkówki nie występują czopki i pręciku. Odpowiada to tarczy nerwu wzrokowego. |
| Gdzie znajdują się pręciki? | Głównie na obwodzie siatkówki. |
| Gdzie znajdują się czopki? | W żółtej plamce. W miarę zbliżania się do dołka środkowego ich liczba rośnie. |
| Których komórek jest więcej - czopków czy pręcików? | Pręcików. |
| Czym jest zjawisko Purkinjego? | Punkt max. czułości czopków występuje dla fali 555 nm (jasno-żółty). Przy bardzo niskim poziomie oświetlenia, gdy czopki przestają już funkcjonować, działanie przejmują pręciki. Kolory niebieskie stają się wtedy jaśniejsze w porównaniu z czerwonymi. |
| Które komórki są szybsze - pręciki czy czopki? | Czopki. |
| Które komórki są czulsze - pręciki czy czopki? | Pręciki. |
| Jakie komórki budują siatkówki? | Zwojowe, amakrynowe, dwubiegunowe, poziome, czopki i pręciki. |
| Jaką funkcję pełnią komórki zwojowe siatkówki? | Przesyłają sygnał bezpośrednio do wyższych poziomów mózgu przez nerw wzrokowy. |
| Jaką funkcję pełnią komórki amakrynowe siatkówki? | Modulują sygnał z komórek dwubiegunowych bezpośrednio do komórek zwojowych. |
| Jaką funkcję pełnią komórki dwubiegunowe siatkówki? | Otrzymują sygnał zmodyfikowany przez komórki poziome, co prowadzi do wygaszenia sygnału z receptora centralnego przez sygnał z jego otoczenia. |
| Jaką funkcję pełnią komórki poziome siatkówki? | Tworzą połączenia między receptorami i sumują one sygnały z fotoreceptorów w rozległych częściach siatkówki. |
| Jakie występują rodzaje czopków wrażliwych na barwę? | Czerwone, zielone, niebieskie. |
| Na jaką długość fali są wrażliwe czopki czerwone? | 580nm. |
| Na jaką długość fali są wrażliwe czopki zielone? | 540nm. |
| Na jaką długość fali są wrażliwe czopki niebieskie? | 450nm, |
| Co jest barwnikiem światłoczułym czopków czerwonych? | Fotopsyna I - porfiropsyna. |
| Co jest barwnikiem światłoczułym czopków zielonych? | Fotopsyna II - jodopsyna. |
| Co jest barwnikiem światłoczułym czopków niebieskich? | Fotopsyna III - cyjanopsyna. |
| Które komórki zwojowe uczestniczą w widzeniu barw? | Małe. |
| Jak reaguje komórka zwojowa na światło białe? | Gdy całe pole jest oświetlone, komórka jest nieaktywna. Gdy oświetlony jest |
| Na czym polega recepcja barw? | relacja między wzbudzeniem w trzech różnych elementach receptorów czopkowych odpowiada wrażeniu barwy, suma odpowiada jasności. |
| Kiedy komórka zwojowa wywołuje pobudzenie (widzenie barw)? | Gdy środek pola (tzn. czopek czerwony) jest oświetlony światłem czerwonym lub białym, a obwód pola nie jest oświetlone, lub gdy całe pole recepcyjne jest oświetlone światłem czerwonym. |
| Kiedy komórka zwojowa jest zahamowana (widzenie barw)? | Gdy obwód (czopki zielone) lub całe pole jest oświetlony światłem zielonym. |
| Dlaczego komórka nie reaguje, gdy światło białe pada na całe pole? | Ponieważ wtedy jej pobudzenie przez czerwony czopek centralny jest niwelowane przez zielone hamujące czopki obwodowe. |
| Czym jest protanopia? | Zaburzenie widzenia barw, spowodowane brakiem pigmentu czerwonego. |
| Czym jest deuteranopia? | Zaburzenie widzenia barw, spowodowane brakiem pigmentu zielonego. |
| Czym jest tritanopia? | Zaburzenie widzenia barw, spowodowane brakiem pigmentu niebieskiego. |
| Dlaczego zaburzenia barw występują najczęściej u mężczyzn? | Gdyż geny fotopigmentu czerwonego i niebieskiego znajdują się na chromosomie płciowym X. |
| Jakie są okolice wzrokowe koru mózgu? | Informacje z ciała kolonkowatego bocznego dochodzą do projekcyjnej okolicy wzrokowej VI w płacie potylicznym. Stamtąd informacja trafia do okolic asocjacyjnych V2 i V3. Informacja "gdzie jest" dociera do płata ciemieniowego, a "jaki jest" do skroniowego. |
| Czym jest pole widzenia? | Obszar, którego obraz pada na siatkówkę. |
| Co umożliwia widzenie stereoskopowe? | Skrzyżowanie włókien obu nerwów wzrokowych, co powoduje,że informacja z nosowej części każdej siatkówki docierają do przeciwnej półkuli mózgu, a ze skroniowej do półkuli po tej samej stronie ciała. |
| Na czym opiera się ocena odległości? | Na porównaniu różnic między obrazami tego przedmiotu na siatkówkach obojga oczu a także na podstawie zjawiska paralaksy. |
| Czym jest zjawisko paralaksy? | Przy ruchach głowy obrazy bliskich i dalekich przedmiotów przesuwają się w przeciwnych kierunkach. |
| Jaki jest warunek widzenia stereoskopwego? | Osie wzrokowe obojga oczu muszą przeciąć się w miejscu lokalizacji tego przedmiotu. Obraz przedmiotu musi padać na korespondujące miejsca obu siatkówek. |
| Jakie występują ubytki w polu widzenia? | Martwy punkt, niedowidzenie połowiczne, niedowidzenie skroniowe, |
| Na czym polega martwy punkt? | Znikanie przedmiotów z pola widzenia, jeżeli znajdą się w obrębie plamki ślepej, gdyż obraz przedmiotu pada na niewrażliwy na światło dysk nerwu wzrokowego. |
| Czym jest niedowidzenie połowiczne? | Nierozpoznawania przedmiotów w połowie pola widzenia przeciwnej do strony uszkodzenia. Przyczyną jest uszkodzenie okolicy wzrokowej w korze mózgu. |
| Czym jest niedowidzenie skroniowe? | Pacjent widzi tylko przedmioty w środky pola widzenia, spowodowane jest guzem przysadki mózgu, który uszkadza przednią część skrzyżowania nerwów wzrokowych. |
| Jakie są normalne, minimalne ruchu gałek ocznych? | Obie gałki oczne zwracają się jednocześnie w tym samym kierunku. Są utrzymywane w takim położeniu, aby obraz tego przedmiotu padał na dołek środkowy w obu siatkówkach. Gałko oczne śledzą poruszający się obiekt. |
| Na czym polega odruch błędnikowo-oczny? | Jego zadaniem jest zmiana położenia gałek ocznych przy ruchach głowy, mająca na celu utrzymanie obrazu otoczenia w tych samych miejscach siatkówek. Wywołany jest poburzeniem receptorów w narządzie równowagi. |
| Na czym polega reakcja optokinetyczna? | Na wodzeniu oczami za przesuwającym się obrazem. Gdy gałki oczne osiągają skrajne położenie, następuje ich szybki powrót do pozycji wyjściowej. |
| Czym są ruchy sakadyczne? | Polegają na szybkim przeskakiwaniu wzroku na kolejne fragmenty poznawanej scenerii (czytanie książki). |
| Czym są ruchy podążania? | Występują przy szybkich nieregularnych lub nieoczekiwanych zmianach prędkości albo kierunku ruchu obserwowanego przedmiotu. |
| Czym jest odruch wpatrywania się? | Gałki oczne ustawiają sie tak, że osie wzrokowe oczu przecinają się w miejscu oglądanego przedmiotu, gdy tylko pojawi się on w polu widzenia. |
| Na czym polega akomodacja oka? | Na dostosowywania wypukłości soczewki do odległości oglądanego przedmiotu. |
| Od czego zależy wypukłość soczewki? | Zależy od napięcia więzadeł między soczewką i naczyniówką, które przemieszczają się do przodu i tyłu, silniej lub słabiej rozciągają soczewkę. |
| Jaki mięsień powoduje zmiany położenia więzadeł między soczewką i naczyniówką? | Mięsień rzęskowy. Gdy się kurczy - soczewka jest słabiej rozciągana. Gdy jest rozluźniony - soczewka jest rozciągnięta i widzi ostrzej. |
| Jak regulowana jest szerokość źrenic? | Przez mięsień zwieracz i rozwieracz źrenicy. |
| Kiedy źrenice się zwężają? | Pod wpływem oświetlenia siatkówki, przy zbieżnym ustawieniu gałek ocznych i podczas akomodacji oka. |
| Na czym polega reakcja konsensualna? | Przy oświetleniu jednego oka zwęża się również źrenica oka nieoświetlonego. |
| Na czym polega odruch akomodacyjno-konwergencyjnym? | Zwężanie się źrenic przy zbieżnym ustawieniu gałek ocznych (przy obsrwowaniu przedmiotu zbliżanego do oczu) i zwężanie źrenic podczas akomodacji (nagłe przeniesienie wzroku z przedmiotu odległego na bliski). |